Soutenez Armenews !

Vous devez être inscrits pour utiliser les forums d'armenews.com

Vous n'êtes pas identifié.

Annonce

Tout message posté sur ce forum engage la responsabilité civile et pénale de son auteur. Les messages racistes, homophobes, etc... sont donc interdits !

#1 12-06-2019 23:25:05

Adic2010
@rmenaute

L'Artsakh résistant contre invasion&occupation Califat arabe / 800-850

Հենրիկ  Սվազյան / Իրադրությունն Արցախում IX դարի առաջին կեսին. հայերի դիմադրական կռիվները. Պատմաբանասիրական հանդես, 2009, №2-3 . pp.209-223. ISSN 0135-0536   The Situation in Artsakh in the First Half of the 9th Century. Counteractive Fights of Armenians.   http://hpj.asj-oa.am/2700/

Trois listes arméno-arabo-médiévales : Toponomie-Patronomie-Chroniqueurs à ces post##17-18

Le texte de l'article en arménien est transcrit et formaté à ces posts de #61 à #74 du 'thread' Հայ-Արաբ էջեր հայերէն լեզուով - Relations hist.-cult. arméno-arabes.

Le texte va pouvoir être traduit par Google gamats-gamats au fur et à mesure et il sera présenté avec les références bibliographiques (*nn) qui seront listées chaque fois en bas de page.

http://lraber.asj-oa.am/6790/1.haspreviewThumbnailVersion/346.pdf . http://www.globalarmenianheritage-adic.fr/0hh/6hpj/asie/1976d203svazian00.JPG . L'auteur de cet article Henrik SEVAZIAN / Հենրիկ  ՍՎԱԶՅԱՆ qui nous est connu avec son article de 1976, Les "Djèns" et le "Djènats Achkharh" (le Monde des Djèns) dans les sources arméniennes (V-XIII siècles) / Pages Adic.

- Dans ce 'thread' autant d'occasions de faire connaître LE CERCLE D'AMITIÉ FRANCE-ARTSAKH // FACEBOOK... à vos élus et à la société civile de votre département.

- http://www.armenweb.org/amis-l_Artsakh/images/dadig-mamig.gif - PAGE SUR ARMENWEB : LES AMIS DE L'ARTSAKH . http://www.globalarmenianheritage-adic.fr/fr_9informationcitoyenne/senat/00_preparezclaviers.JPG

À suivre. Nil.

Dernière modification par Adic2010 (21-06-2019 20:18:15)

Hors ligne

 

#2 13-06-2019 00:03:32

Adic2010
@rmenaute

Re: L'Artsakh résistant contre invasion&occupation Califat arabe / 800-850

Page.209  ~~  TEXTE D'ORIGINE EN ARMÉNIEN

SITUATION À ARTSAKH À LA PREMIÈRE MOITIÉ DU IX SIÈCLE EXPERIENCES DES ARMENIENS / HENRIK SEVAZYAN

Un changement dynamique se produit dans le califat arabe au cinquième siècle de notre ère. le souverain d'Omaiy remplace la maison des Abbassides. Cela a de graves conséquences non seulement pour le califat, mais également pour les pays qui y sont soumis, notamment dans la Grande Arménie. Les taux d'imposition sont en forte hausse ici, et le contribuable est remplacé par un siège. Toutes les couches de la société, même les membres du clergé, auparavant exemptés de l'impôt, sont des contribuables. Il faut mettre de côté pour les morts. Les contribuables n'étaient pas encore mieux lotis. ils avaient des phoques qui pendaient à leur cou pour les distinguer de ceux qui ne payaient pas. Dans le même temps, la collecte des impôts s'est déroulée de la manière la plus efficace. L'historien arménien Ghevond (VIIIe siècle) écrit que le (1*) Calife du calife Abou Jafar al-Mansoor (le futur calife, 750-754), voyageant à l'intérieur des frontières de son cercle, "est d'abord apparu dans le monde des Arméniens, avec de nombreuses détresses et difficultés les menaçant tous la pauvreté des mourants, jusqu'à ce qu'ils soient réclamés par l'impôt et les morts. Et toute la multitude des enfants et des enfants d'affliction les affligeaient; menacé les infidèles et les dieux impurs dans le tabernacle du sanctuaire, les arbustes et leur asservissement, de détruire les âmes de leurs pères; La torture et le travail acharné du monde, avec l'embarras douloureux et amer du monde, par la tête de nombreuses pièces d'argent, et en mettant un sceau sur chaque cou.(2*)

Le durcissement de la domination arabe, l'augmentation inégalée des taxes et des impôts, les restrictions aux droits des dirigeants arméniens locaux et d'autres actes illégaux créent une situation grave en Arménie (3*) et exacerbent souvent le peuple arménien contre le joug arabe. Le dernier quart du dix-huitième siècle est totalement anticoncurrentiel. (4*)
_______________

ԻՐԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆՆ ԱՐՑԱԽՈՒՄ IX ԴԱՐԻ ԱՌԱՋԻՆ ԿԵՍԻՆ. ՀԱՅԵՐԻ ԴԻՄԱԴՐԱԿԱՆ ԿՌԻՎՆԵՐԸ / ՀԵՆՐԻԿ ՍՎԱԶՅԱՆ

VIII դարի հիսունական թվականներին Արաբական խալիֆայությունում տեղի է ունենում դինաստիական փոփոխություն. կառավարող Օմայան հարստությանը փոխարինում է Աբասյանների տունը: Դա լուրջ հետեւանքներ է թողնում ոչ միայն բուն խալիֆայությունում, այլեւ նրան ենթակա երկրներում, առանձնապես Մեծ Հայքում: Այստեղ խիստ բարձրանում են հարկերի չափերը, ծխահարկը փոխարինվում է գլխահարկով: Հարկատու են դառնում հասարակության բոլոր խավերը, նույնիսկ հոգեւորականները, որոնք մինչ այդ ազատված էին հարկատվությունից: Հարկ է սահմանվում մինչեւ իսկ մեռածների համար: Ավելի բարվոք վիճակում չէին գտնվում նաեւ արդեն հարկ վճարողները. դեռ չվճարողներից տարբերելու համար նրանց վզից կապարե կնիքներ էին կախում: Ընդսմին, հարկահավաքությունն ընթանում էր ամենաանողորմ ձեւերով: Հայ պատմիչ Ղեւոնդը (VIII դ.) գրում է, որ խալիֆայության Հյուսիսային(1*) փոխարքա Աբու Ջաֆար ալ-Մանսուրը (ապագա խալիֆը` 750-754) իր փոխարքայության սահմաններում դուրս գալով շրջագայության` «նախ ելեալ յաշխարհս Հայոց` բազում վշտօք եւ նեղութեամբ վտանգէր զամենեսին եւ հասուցանէր ի չքաւորութիւն տնանկութեան, մինչեւ պահանջել հարկս եւ ի մեռելոցն: Եւ զամենայն բազմութիւն որբոց եւ այրեաց չարալլուկ տառապեցուցանէր. վտանգէր զքահանայս եւ զպաշտօնեայս աստուածային խորանին խոշտանգանօք եւ քքօք այպանութեան եւ գանիւք` ի յայտ ածել զանուանս վախճանելոցն եւ զընտանիս նոցուն: Խոշտանգէր եւ զբնակիչս աշխարհիս բռնագոյն եւ դառն հարկապահանջութեամբ, առնուլ ըստ գլխոյ բազում զուզէս արծաթոյ, եւ դնել կնիք կապարեայ յամենեցուն պարանոցս»(2*):

Արաբական տիրապետության խստացումը, հարկերի անօրինակ բարձրացումն ու գանձման անագորույն ձեւերը, տեղական հայ իշխանների իրավունքների սահմանափակումն ու այլ անօրինականություններ անտանելի ծանր դրություն էին ստեղծում Հայաստանում(3*) եւ հայ ժողովրդին հաճախ պայքարի հանում արաբական լծի դեմ: VIII դարի վերջին քառորդն ամբողջովին անցնում է հակաարաբական պայքարի բովում(4*):

- 1*/ Արաբներն իրենց ընդարձակածավալ տերությունը բաժանել էին հինգ փոխարքայու- թյունների, որոնցից մեկն էր Հյուսիսայինը: Սա ներառում էր նվաճած Մեծ Հայքը, Վիրքը, Աղվանքը, Ատրպատականը, Վերին Միջագետքը (Ջալիլան), Փոքր Ասիայի սահմանամերձ շրջանները (տե՛ս Ա. Տեր-Ղեւոնդյան. Արաբական խալիֆայության Հյուսիսային փոխարքայությունը.– Հոդվածների ժողովածու, Երեւան, 2003, էջ 165): Վարչական այս միավորը արաբները կոչում էին «Արմինիա»:

- 2*/ Պատմութիւն Ղեւոնդեայ Մեծի վարդապետի հայոց, Սանկտ Պետերբուրգ, 1887, էջ 127:

- 3*/ Արաբների վարած տնտեսական ու սոցիալական քաղաքականության մասին մանրամասն տե՛ս А. Тер - Гевондян. Армения и арабский халифат. Ереван, 1977, с. 176–210.

- 4*/ Հ. Մանանդյան. Ժողովրդական ապստամբությունները Հայաստանում արաբական տիրապետության դեմ.– Երկեր, հ. Բ, Երեւան, 1978, էջ 542-570:

Աբու Ջաֆար ալ-Մանսուր  // LE CALIFE AL-MANSUR 714-775

https://thmb.inkfrog.com/thumbn/jmlik5/LA-2397_(3).JPG=600 . http://am.hayazg.info/images/thumb/f/f4/Manandyan_Hakob.jpg/200px-Manandyan_Hakob.jpg << Hagop Manandian . RAPPEL : HAYS ET ARABES / PAGES ADIC MÉDIÉVALES

https://cv01.twirpx.net/0240/0240874.jpg?t=20100903095433 . http://ru.hayazg.info/images/2/29/%D0%A2%D0%B5%D1%80-%D0%93%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%8F%D0%BD_%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BC_%D0%9D%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D0%BF%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87.pngy

Dernière modification par Adic2010 (15-06-2019 17:27:07)

Hors ligne

 

#3 13-06-2019 10:19:39

Adic2010
@rmenaute

Re: L'Artsakh résistant contre invasion&occupation Califat arabe / 800-850

Page.210  ~~  TEXTE D'ORIGINE EN ARMÉNIEN

Les journées lourdes et frénétiques allaient du nord-est de l'empire arménien ou d'Utik et d'Artsakh. Ici, leur capitale, Partout, qui est en 789 av. Dvin était le centre de l'unité administrative de "Arminiya", les gouverneurs arabes, ou comme leurs historiens arméniens l'appelaient des policiers. Movses Khanqantsatzin écrit: "Et cela a grandement privé cette famille d'Aghsu (de l'est de l'île - HN) parce que la capitale, Tartu, s'est emparée du mausolée d'Aghbanian par leur propre nation sans reproche. Et comme les premiers-nés à Damas en Assyrie, Aubanus s'assit aussi sur le trône de Tartalus et se glorifia sur la terre (5*). Etablissant la ville de Bardav, les Arabes ont commencé à attaquer de plus en plus de gens dans les environs, à voler et à capturer. La situation était pire ici, car la population arménienne locale devait faire face aux empiétements arabes et lutter contre la résistance de diverses tribus du nord et de certains diseurs de bonne aventure. Et ils sont à la tête de leurs propres princes une fois pour toutes, luttant contre les Arabes et d’autres adversaires étrangers, les remportant et les brisant des frontières de leur pays.

821 Après l'assassinat tragique du gouverneur d'Aghvan Vazgen Trdat, encore une fois à Artsakh, la calamité politique est violée. Profitant de la situation actuelle, la même année, un groupe de (6*) colonisateurs arabes est entré dans la province du Paraguay, Amartas ou Other Haband, pour la capturer et capturer des milliers de personnes, renforçant ainsi le site appelé Shikarak (7*) dans la province du Grand Iru-Khachen.

_________________

Ծանր ու դառնաշունչ օրեր եկան եւ Հայոց երկրի Հյուսիսարեւելյան կողմանց կամ Ուտիքի ու Արցախի համար: Այստեղ` նրանց մայրաքաղաք Պարտավում, որը 789 թ. Դվինի հետ դարձել էր «Արմինիա» վարչական միավորի կենտրոնը, հաստատվում են արաբ կառավարիչներ կամ, ինչպես նրանց հայ պատմիչներն էին անվանում, ոստիկաններ: Մովսես Կաղանկատվացին գրում է. «Եւ եղեւ այս տանս Աղուանից (իմա՛ Հայոց Արեւելից կողմանց – Հ. Ս.) զրկանք մեծապէս, զի զմայրաքաղաքն Պարտաւ խլեցին յիշխանացն Աղուանից տաճիկք ըստ իւրեանց անառակ ազգաշաղախութեանն: Եւ որպէս զառաջինն աթոռ իշխանութեանն իւրեանց արկին ի Դամասկոս Ասորեստանեայց, նոյնպէս աստ յԱղուանս նստուցին ի Պարտաւ կալ արքունեացն` եւ ծծել զպարարտութիւն երկրիս»(5*): Հաստատվելով Պարտավում` արաբները սկսեցին ավելի հաճախակի հարձակումներ գործել շրջակա բնակչության վրա, կողոպտել ու գերեվարություններ կատարել: Դրությունն այստեղ վատթարանում էր նաեւ նրանով, որ տեղի հայ բնակչությունը արաբ ոստիկանների ոտնձգություններին դիմագրավելու հետ մեկտեղ հարկադրված էր դիմադրական կռիվների դուրս գալ նմանապես հյուսիսային զանազան ցեղերի ու որոշ բախտախնդիրների դեմ: Եվ նրանք սեփական իշխանների գլխավորությամբ մեկ անգամ չէ, որ, կռվի դուրս գալով արաբների ու այլազգի ուրիշ ասպատակիչների դեմ, հաղթում են նրանց եւ ջարդելով դուրս վանում իրենց երկրի սահմաններից:

821 թ. Աղվանքի իշխան Վարազ Տրդատ Գ-ի եղեռական սպանությունից հետո հերթական անգամ Արցախում խախտվում է քաղաքական անդորրը: Օգտվելով ստեղծված իրավիճակից` նույն թվականին արաբական մի ընտիր զորագունդ(6*) գաղտագողի դուրս գալով Պարտավից մտնում է Ամարաս կամ Մյուս Հաբանդ գավառ, ասպատակության ենթարկում այն եւ շուրջ հազար հոգու գերի վերցնելով` ամրանում Մեծ Առանք (Մեծ Իրանք-Խաչեն) գավառի Շիկաքար (7*) կոչվող վայրում:


- 5*/ Մովսէս Կաղանկատուացի. Պատմութիւն Աղուանից աշխարհի (այսուհետեւ` Կաղանկատվացի), քննական բնագիրը եւ ներածությունը` Վարագ Առաքելյանի, Երեւան, 1983, էջ 325:

- 6*/ Հ. Քյուրտյանը գտնում է, որ սա արաբական կանոնավոր բանակի զորագունդ չէր, այլ Բաբեկի աղանդի հետեւորդ աղանդավորներ էին (տե՛ս Հ. Քյուրտյան. Բաբակ եւ Սահլ իպն Սնբատ (էջ մը մեր իններորդ դարու պատմութենեն).– «Բազմավեպ», 1958, թիվ 3-5, էջ 72):

- 7*/ Ստեփանակերտի շրջանում` Քարագլուխ գյուղն իր շրջակայքով (տե՛ս. Մ. Բարխուտարյանց. Արցախ, Բագու, 1895, էջ 167: Նաեւ` Ս. Սարգսյան. Արցախ, պատմաաշխար- հագրական ճշգրտումներ, Երեւան, 1996, էջ 68): Ըստ Հ. Քյուրտյանի` այստեղ էին պաշարված նաեւ Սահլի կինը, երեխաները եւ կնոջ վանական եղբայրը (տե՛ս Հ. Ք յ ո ւ ր տ յ ա ն. նշվ. աշխ., էջ 76):

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/25/Patmutyun_Aghuanits_ashkharhi.JPG/220px-Patmutyun_Aghuanits_ashkharhi.JPG . http://2.bp.blogspot.com/-fhpkevYjdUc/Uwe_IdIpu9I/AAAAAAAAAXk/rAsJZ_DvL80/s1600/Makar+Barkhudaryan.jpg . https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/27/5_principalities_of_Artsakh.png/250px-5_principalities_of_Artsakh.png
https://hushardzan.am/wp-content/uploads/2016/09/14256393_874841115981695_1787452845_n.jpg

Dernière modification par Adic2010 (15-06-2019 22:11:18)

Hors ligne

 

#4 13-06-2019 11:08:50

Adic2010
@rmenaute

Re: L'Artsakh résistant contre invasion&occupation Califat arabe / 800-850

Page.211  ~~  TEXTE D'ORIGINE EN ARMÉNIEN

En écoutant cela, Sahin Smbatyan, fils de Smbat, le maître de ces domaines, les attaqua, ainsi que leurs frères, et massacra certains d'entre eux. Il s'enfuit pour libérer les captifs et leur restituait le butin. "Et dans le MoH. L'Arménien (821 av. J.-C.) vint secrètement à Tartare et les conduisit dans la ville d'Ammos où il fut capturé par milliers comme une terre animée à la Grande frontière, dans la localité de Shikarak. Ensuite, le sculpteur du sculpteur, Sahli SMBATIAN et son frère aîné, qui était en charge de la matinée, a commencé à les massacrer dans la matinée. Dès qu'ils seraient dans l'obscurité, ils seraient ouverts(8*). Après cette attaque, les Arabes sont restés silencieux pendant longtemps. Néanmoins, la menace arabe persistait, mais les Arméniens d'Artsakh ne se sont pas repris. Environ une décennie et demi après les événements décrits ci-dessus - en 837 après JC. Un autre Arabe, un cavalier de 12 000 hommes, est soudainement apparu à Bagdad, envahissant l'Artsakh, à la recherche d'un vol qualifié ici. Cependant, avant que les Arabes ne dispersent le pays, selon Kaghankatzat, les Arméniens de l'Artsakh les ont à nouveau massacrés et jetés à coups puissants sous le commandement de l'étonnant chevalier. Avec une description figurative du narrateur, Sahl Smbatyan s'est battu avec eux "comme un oiseau frêle aigle, inondé par la vallée éparse de la vanité" (9*), libérant à nouveau le pays de la nouvelle destruction et de l'esclavage. Le peuple de l'Artsakh a réussi à résister aux Arabes, souvent rebelles, qu'ils attaquaient. <<

835 Le califat d’Arabie a été nommé gouverneur du nord par Al-Afshin Haidar Ibn Ka'us (835-840), qui, en assumant ses responsabilités, augmente encore les impôts, ce qui aggrave le mécontentement des Arméniens qui ne leur sont pas si lourdement pesés. Bientôt, Mohammad Ibn Sulaymanis Samarkandts (835-839) est envoyé en Arménie en tant que manager. Ce dernier 837 avec sa secrétaire, part pour Artsakh recueillir des impôts. Les Arméniens, mécontents de ses actes et des lourdes taxes, conduits par Sahl Smbatyan, se sont rebellés contre lui, ont tué le secrétaire et se sont enfuis.(10*) Cet acte flagrant reste cependant impuni. Probablement, d’un côté, désireux d’atténuer la tension résultant de leur politique fiscale lourde, d’autre part, attirés par des problèmes internes et en particulier par la perspective de l’arrestation de Babayan, le sectaire du mouvement Hama à Artsakh la même année, les Arabes tolèrent les rebelles.


Page.211

Դա լսելով` այդ տիրույթների տեր Առանշահիկ իշխան, Սմբատի որդի Սահլ Սմբատյանը իր եւ եղբայրների միացյալ զորքերի գլուխ անցած հարձակվում է նրանց վրա եւ մի մասին կոտորելով, իսկ մյուսներին փախուստի մատնելով` ազատում է գերիներին ու վերադարձնում ավարը: «Իսկ ի լնուլ ՄՀ. թուոյ հայոց (821 թ. – Հ. Ս.) ելին գաղտաբար ի Պարտաւայ արք ընտիրք ի Տաճկաց եւ յաւարի առին զԱմարաս գաւառ եւ գերի առեալ իբրեւ ոգիս հազարա եւ ի Մեծիրանց սահմանի ամրացեալք` ի տեղւոջն, որ կոչի Շիկաքար: Յայնժամ արի ու շքեղատեսակն Սահլի Սմբատեան Եռանշահիկն տէր` քաջազօր եղբարբք իրովք եւ զօրօքն իւրեանց ի լուսանալ առաւօտուն ի վերայ յարձակեալ առ հասարակ դիաթաւալ զնոսա ցիր եւ ցան կացուցանէին, եւ որպէս յառիւծոյ ժանեաց զգերեալսն ի բաց կորզէին»(8*), – գրում է Կաղանկատվացին: Այս հարվածից հետո արաբները երկար ժամանակ հանգիստ են թողնում մերձակա շրջանների բնակիչներին: Այսուհանդերձ արաբական վտանգը մնում էր, բայց եւ դրա առաջ չէին ընկրկել նաեւ արցախահայերը: Վերը նկարագրված դեպքերից մոտ մեկ ու կես տասնամյակ անց` 837 թ. արաբական մի այլ` տասներկու հազարանոց հեծելագունդ Բաղդադից հանկարծակի հայտնվելով, ներխուժում է Արցախ` կողոպուտ փնտրելով այստեղ: Սակայն, մինչ արաբները կհասցնեին ասպատակել երկիրը, Կաղանկատվացու վկայությամբ, արցախահայերը նույն Առանշահիկ իշխանի գլխավորությամբ հուժկու հարվածներով դարձյալ կոտորում են նրանց ու դուրս վռնդում: Պատմիչի պատկերավոր նկարագրությամբ, կռվի բռնվելով նրանց հետ Սահլ Սմբատյանը «որպէս արծուի խոյացեալ ի տկար թռչունս` այսր անդր ցրուեալ տապաստ դաշտացն արկեալ վանէր»(9*), մեկ անգամ եւս երկիրն ազատելով նոր ավերածություններից ու գերեվարություններից: Արցախցիները արաբներին հաջողությամբ դիմագրավելու հետ մեկտեղ, հաճախակի ըմբոստանալով, իրենք էին նախահարձակ լինում:

835 թ. արաբական խալիֆայութան Հյուսիսային փոխարքա էր նշանակվել Ալ Աֆշին Հայդար իբն Քաուսը (835–840 թթ.) ??, որը, անցնելով իր պարտականությունների կատարմանը, էլ ավելի է բարձրացնում հարկերը, խորացնելով առանց այդ էլ դրանց ծանրությունից նեղվող հայերի դժգոհությունը: Շուտով Հայաստան որպես կառավարիչ է ուղարկվում Մուհամեդ իբն Սուլայման Սամարքանդցին (835–839 թթ.) ?? : Վերջինս 837 թ. իր քարտուղարի հետ մեկնում է Արցախ` հարկերը հավաքելու: Նրա գործողություններից ու ծանր հարկերից դժգոհ հայերը Սահլ Սմբատյանի առաջնորդությամբ, ըմբոստանում են նրա դեմ, սպանում են քարտուղարին, իսկ իրեն էլ փախուստի մատնում(10*) : Այս հանդուգն արարքը, սակայն, մնում է անպատիժ: Հավանաբար, մի կողմից ցանկանալով մեղմել իրենց հարկային ծանր քաղաքականության հետեւանքով առաջացած լարվածությունը, մյուս կողմից էլ տարված լինելով ներքին խնդիրներով ու, մանավանդ, նույն թվականին Արցախում հայտնված խուրամյան շարժման աղանդապետ Բաբեկին հայ իշխանների օգնությամբ ձերբակալելու հեռանկարով, արաբները հանդուրժողական վերաբերմունք են դրսեւորում ապստամբների նկատմամբ:

- 8*/ Կ ա ղ ա ն կ ա տ վ ա ց ի, էջ 326:

- 9*/ Նույն տեղում, էջ 330

- 10*/ Баладзори.Книгазавоеваниястран,пер.П.К.Жузе.Баку,1927,с.21 ; Յաքուբի.–Արաբացի մատենագրեր Հայաստանի մասին, հավաքեց եւ թարգմանեց Բագրատ Խալաթյանց, Վիեննա, 1919, էջ 120:

http://www.globalarmenianheritage-adic.fr/images_6/pays/arabes_4laurentie4.jpg

Dernière modification par Adic2010 (15-06-2019 22:27:01)

Hors ligne

 

#5 13-06-2019 12:26:05

Adic2010
@rmenaute

Re: L'Artsakh résistant contre invasion&occupation Califat arabe / 800-850

Page.212   ~~~   TEXTE D'ORIGINE EN ARMÉNIEN

Au début du IXe siècle, un mouvement est apparu à Atropatene, ce qui a fait de l'idéologie de sa lutte la doctrine de la (11*) e secte du duc. Selon l'historien assyrien de Mikayel, le fondement de leur secte était la foi en un prophète nommé Mahomet, en attribuant le caractère d'immortalité. Ses disciples espéraient qu'il viendrait répandre la justice sur la terre.(12*) Bientôt, l'un d'entre eux apparaît dans la liste de ceux qui l'appellent Mahad et se présentent comme un prophète (13*) les attendant. C'était Babek des sources arménienne et arabe (Babak, Baban, Bab). Abusant des sentiments religieux des sectaires et partant de l'essence de cette secte, ce rabbin aventureux se déclare immortel. "Il a dit que c'était immortel", écrit Vardan Areveltsi (14*). En assiégeant frauduleusement les sectaires et en passant la tête du mouvement, l'ancien sorcier, par le témoignage de Michael Asor, "Venez de tous les côtés et de tous les peuples, massacrez et humiliez tous les deux à la fois" (15*). Répandant toutes sortes de propagande, il est déjà en 821. apparaît dans les armées de l'est arménien. Cette année-là, un général de l'armée arabe nommé Sevada se trouvait en Arménie (selon Steven Orbelyan, Marwan, également connu sous le nom d'Avaratta). Sahli soumet et détruit le territoire, qui passe par Syunik et retourne à la forteresse de Shaghat dans le village de Tsghuk (16*). Le gouverneur de Syunik, Vasak, appelle Babay et l'emmène à Sevada depuis les frontières de son pays. Ainsi apparu à l'est de l'est, Babek devient alors un fléau parfait pour ces partis. Après avoir quitté Sevada, le prince de Syunik est décédé. Babek, utilisant sa mort, tente de capturer le monde Syunyats et épouse même la fille du prince décédé (17*). Les ambitions de Babek opposent toutefois la résistance des habitants fiers et courageux de Syunik, qui réagissent aux massacres des habitants des provinces de Balch (826) et de Gegharkunik (827), incendiant le complexe monastique florissant du moine (selon la capitale Kaganat).


IX դարի սկզբներին Ատրպատականում ծագել էր մի շարժում, որն իր պայքարի գաղափարական զենքն էր դարձրել խուրամյան(11*) կոչվող աղանդավորականների վարդապետությունը: Ըստ Միքայել Ասորի պատմիչի` սրանց աղանդի հիմքում ընկած էր հավատը Մահադի անունով ոմն մարգարեի նկատմամբ, որին անմահության հատկանիշ վերագրելով, նրա հետեւորդները հույս էին տածում, թե նա պիտի գա եւ արդարություն տարածի երկրի վրա(12*): Շուտով սրանց շարքերում հայտնվում է մեկը, որն իրեն անվանում է Մահադի եւ ներկայանում որպես նրանց սպասած մարգարեն(13*): Սա հայկական ու արաբական աղբյուրներից հայտնի Բաբեկն էր (Բաբակը, Բաբանը, Բաբը): Չարաշահելով աղանդավորականների կրոնական զգացմունքները ու ելնելով հիշյալ աղանդի էությունից` այս արկածախնդիր ավազակը իրեն անմահ է հռչակում: «Ասէր զինքն անմահ»,- գրում է Վարդան Արեւելցին(14*): Խաբեությամբ շահելով աղանդավորականների վստահությունն ու անցնելով շարժման գլուխ` նախկին ջորեպանը, Միքայել Ասորու վկայությամբ, «Երթայր յամենայն կողմանս եւ զամենայն ազգ միապես կոտորէր... եւ հարկանէր եւ աւերէր առհասարակ»(15*): Ասպատակություններ սփռելով շուրջ բոլորը` նա արդեն 821 թ. իր զորախմբերով հայտնվում է Հայոց Արեւելից կողմերում: Այդ տարի Հայաստան է արշավում Սեւադա անունով մի արաբ զորավար (ըստ Ստ. Օրբելյանի` Մրվանը, որ հայտնի էր նաեւ Ավառանշան անունով). ասպատակում է երկիրը, ավերի ու ավարի ենթարկում նաեւ Սահլի տիրույթները ու անցնում Սյունիք` ամրանալով Ծղուկ գավառի Շաղատ ավանի բերդատեղիում(16*): Սյունաց Վասակ իշխանը կանչում է այս Բաբեկին եւ նրա օգնությամբ դուրս վանում Սեւադային իր երկրի սահմաններից: Այսպես հայտնվելով Հայոց Արեւելից կողմերում` Բաբեկը այնուհետեւ այդ կողմերի համար դառնում է մի կատարյալ պատուհաս: Սեւադային դուրս վռնդելուց հետո Սյունյաց իշխանը վախճանվում է: Բաբեկը, օգտագործելով նրա մահը, փորձում է տիրանալ Սյունյաց աշխարհին եւ այդ նպատակով նույնիսկ ամուսնանում է վախճանված իշխանի դստեր հետ(17*): Բաբեկի այս նկրտումները, սակայն, դեմ են առնում հպարտ ու քաջարի սյունեցիների դիմադրությանը, որին նա պատասխանում է կոտորելով Բաղք (826 թ.) եւ Գեղարքունիք (827 թ.) գավառների բնակչությանը, հրկիզում Մայրավանքը` մաքենացիների վանական ծաղկուն համալիրը (ըստ Կաղանկատվացու` մայրաքաղաքը):
___________________

https://hy.m.wikipedia.org/wiki/Շ … 7;տ_(պատմական)   ~~~   https://hy.m.wikipedia.org/wiki/Ծ … 81;ռ   ~~~   https://hy.m.wikipedia.org/wiki/Բ … 94;ք   ~~~   https://hy.m.wikipedia.org/wiki/Գ … 7;ք_(գյուղ)

- 11*/ Շարժումն իր այդ անվանումը` խուրամյան, ստացել է Արդաբիլի մարզի Խուրամ կոչվող վայրից, որտեղ այն սկզբնավորվել է: Շարժումը տեւել է 20 տարի` 817-837 թթ.:

- 12*/   Ժամանակագրութիւն Տեառն Միխայէլի Ասորւոց պատրիարքի, յԵրուսաղէմ, 1871, էջ 364 (այսուհետեւ`Միքայել Ասորի (1126-1199):

- 13*/ Նույն տեղում:

- 14*/   Մեծին Վարդանայ Բարձրբերդեցւոյ Պատմութիւն տիեզերական, Մոսկվա, 1861 էջ 109 (այսուհետեւ`Վարդան Արեւելցի):

- 15*/   Միքայել Ասորի,էջ364:   Michel le Syrien 1126-1199

- 16*/ Կ ա ղ ա ն կ ա տ վ ա ց ի, էջ 326: Նաեւ` Պատմութիւն նահանգին Սիսական, արարեալ Ստեփանոսի Օրբէլեան եպիսկոպոսի Սիւնեաց (այսուհետեւ` Օ ր բ ե լ յ ա ն), Թիֆլիս, 1910, էջ 158:

- 17*/ Կ ա ղ ա ն կ ա տ վ ա ց ի, էջ 326, Օ ր բ ե լ յ ա ն, էջ 158:

http://www.digilib.am/image/works/work_id_is_1455/icon/lg_10488024_867052976672677_6026724724540032580_n.jpg . https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1a/Transcaucasia_2nd_BC.jpg/330px-Transcaucasia_2nd_BC.jpg

Dernière modification par Adic2010 (16-06-2019 23:07:25)

Hors ligne

 

#6 13-06-2019 14:40:45

Adic2010
@rmenaute

Re: L'Artsakh résistant contre invasion&occupation Califat arabe / 800-850

Page.213   ~~~   TEXTE D'ORIGINE EN ARMÉNIEN

Kogankatintsi écrit à propos des atrocités commises en Arménie: "C'était la ville de Baghats, l'évêque Burabai. et il entra dans les pays de Perse et d'Ésaü, et détruisit le pays, et envoya l'épée, sa belle-mère et les enfants de Benjamin. Et à partir de l'année où ils se trouvèrent dans la province de Beban Gegharkunik, et les visiteurs du palais comme l'esprit de JE. des milliers, et la capitale des Machéniens ont été incendiées, seul le moulin et rien d'autre n'était le nombre de MES arménien. (827 - av. J.-C.) (18*): St. Selon Orbelian, Babek était soutenu par le prince d’Artsakh, Abdul Azadi (19*). Ils parlent de cette coopération et ils sont déplorables. Selon ce dernier, Stephan Abdul-Asad est tué parce que "ce qu'il a laissé à lui est Baba et il a brisé le sabbat(20*). Après l’apparition de Babek, la partie de l’est arménien subit de graves actes de cruauté, de dévastation et de pillage depuis plus de quinze ans. Il avait cruellement affaire à tous ceux qui essayaient de montrer une certaine désobéissance. La position des princes et des nobles arméniens était particulièrement lourde. En plus de tout le reste, ils ont été exposés aux coups moraux les plus dévastateurs qui ont porté atteinte à leur estime de soi. Selon les historiens arabes, Babek savait que l'une d'entre elles avait une belle femme, une soeur ou une fille, qui lui demandait de l'emmener. En cas d'accord, l'affaire finirait par là, sinon il y irait avec ses troupes, détruirait la succession du prince désobéissant, dépouillerait ses biens, puis saisirait son prisonnier, puis le ramènerait à (21*). Ce n'est pas un hasard si les historiens l'ont qualifié d '"illégal", "frauduleux, géographique, sanglant"(22*).

La partie nord-est de la nation arménienne était têtue et résistait héroïquement à Babek et gagnait souvent. Donc: Trois ans après les événements décrits ci-dessus, en 830, Babek attaqua Amaras et tenta de s'y soumettre. Cependant, aucune action militaire ni appel à l'obéissance à la paix ne peut briser la volonté libérale des courageux Amaras. En renforçant le château, ils résistent au mal. Sans pouvoir atteindre son objectif, Babek s'en va, laissant la forteresse à l'un des dirigeants, Rostom. Ce commandant d’armée confiant et arrogant ignore le pouvoir d’Amaras, attaque la forteresse et est sévèrement puni.


Հայաստանում գործած նրա այդ վայրագությունների մասին Կաղանկատվացին գրում է. «Անհրամանակատար եղեւ գաւառն Բաղաց` յանօրէն Բաբանայ. եւ ել նա ի Պարսից եւ էառ աւերեաց զերկիրն եւ ի սուր սուսերի էարկ զկանայս եւ զմանկունս Բաղաց: Եւ անտի ի միւս տարին էանց Բաբան ի գաւառն Գեղարքունի եւ էարկ ի սուսերի զբնակիչսն ոգիս իբրեւ ԺԵ. հազարս, եւ զմեծ մայրաքաղաքն Մաքենացւոց այրեաց, մնաց միայն ջրաղացն եւ այլ ոչ ինչ եւ էր թիւն Հայոց ՄՀԶ. (827 – Հ. Ս.)»(18*) : Ստ. Օրբելյանի վկայությամբ, Բաբեկին օժանդակում էր Արցախի իշխան Աբլ Ասադը(19*) : Նրանց այդպիսի համագործակցության մասին խոսում է եւ Կաղանկատվացին: Ըստ վերջինիս` Ստեփանոս Աբլ Ասադը (à trouver dans le livre de Adontz.Archive.Org) սպանվում է, որովհետեւ «էածն զԲաբան եւ եհար զԲաղականեցիսն»(20*) : Բաբեկի այստեղ հայտնվելուց հետո, Հայոց Արեւելից կողմանք ավելի քան մեկ ու կես տասնամյակ շարունակ ենթարկվում են նրա անասելի դաժան ասպատակություններին, ավերին ու թալանին: Ահավոր դաժանությամբ էր նա վարվում բոլոր նրանց հետ, ովքեր փորձում էին փոքր-ինչ անհնազանդություն ցուցաբերել: Առաձնապես ծանր էր հայ իշխանների ու ազնվականների դրությունը: Բացի ամեն ինչից նրանք ենթարկվում էին ինքնասիրությունը վիրավորող բարոյական ամենանվաստացուցիչ հարվածների: Արաբ պատմիչների վկայությամբ` Բաբեկը հենց իմանում էր, որ նրանցից մեկը գեղեցիկ կին ունի, քույր կամ դուստր, պահանջում էր բերել իր մոտ: Համաձայնության դեպքում գործն ավարտվում էր դրանով, հակառակ պարագայում, նա ինքն էր իր զորքերով գնում այնտեղ, ավերում անհնազանդ իշխանի կալվածքը, կողոպտում ունեցվածքը, ապա խլելով իր տարփանքի գերուհուն, վերադառնում(21*): Պատահական չէ, որ նա պատմիչների կողմից որակվել է որպես «անօրէն», «մարդախողխող, աշխարհավեր, արիւնարբու գազան» մակդիրներով(22*):

Հայ ժողովրդի հյուսիսարեւելյան այս հատվածը համառ ու հերոսական դիմադրություն էր ցույց տալիս Բաբեկին եւ հաճախ հաղթանակում: Այսպես. վերը նկարագրված դեպքերից երեք տարի անց` 830 թ., Բաբեկը հարձակվում է Ամարաս գավառի վրա եւ փորձում այն ենթարկել իրեն: Սակայն ոչ ռազմական գործողությունները եւ ոչ էլ խաղաղությամբ իրեն հնազանդվելու կոչերը չեն կարողանում կոտրել խիզախ ամարասցիների ազատասեր կամքը: Ամրանալով բերդում` նրանք դիմադրում են չարին: Ի զորու չլինելով հասնել իր նպատակին, Բաբեկը հեռանում է, բերդի գրավումը հանձնելով զորավարներից Ռոստոմ անունով մեկին: Ինքնավստահ ու գոռոզ այս զորավարը քամահրելով ամարասցիների զորական կարողությունները, գրոհում է բերդը եւ չարաչար պատժվում:


- 18* Կ ա ղ ա ն կ ա տ վ ա ց ի, էջ 326-327: Տե՛ս նաեւ Օ ր բ ե լ յ ա ն, էջ 159:

- 19*   «(Բաբեկը – Հ. Ս.) եկեալ ձեռնտութեամբ Աբլ Ասադայ Աղվանեցւոյ, կոտորեաց սաստիկ եւ անողորմ զգաւառն Բաղասականայ» (Օ ր բ ե լ յ ա ն, էջ 159):

- 20* Կ ա ղ ա ն կ ա տ վ ա ց ի, էջ 327:

- 21* Տե՛ս, օրինակ, Իբն ալ-Ասիր, թարգմ. բնագրից, առաջաբանը եւ ծանոթ. Ա. Ն. Տեր-Ղեւոնդյանի, Երեւան, 1981, էջ 143:

- 22* Կ ա ղ ա ն կ ա տ վ ա ց ի, էջ 326, 330:

Dernière modification par Adic2010 (17-06-2019 20:10:30)

Hors ligne

 

#7 13-06-2019 15:25:34

Adic2010
@rmenaute

Re: L'Artsakh résistant contre invasion&occupation Califat arabe / 800-850

Page.214    ~~~   TEXTE D'ORIGINE EN ARMÉNIEN

Les réfugiés de Berd se dressent contre lui, les écrasent et les forcent à quitter la tête (23*)

À cette époque, l’Arménie et le califat d’Arabie, face à Babe, avaient un ennemi commun, ce qui causait un immense malheur aux Arméniens et créait une situation menaçante pour le califat. Sa tentative de l'attraper et de la détruire échouait. 835 Afshin, nommé comme vice-gouverneur, lance, comme ses prédécesseurs, une guerre contre Babek retardée par des succès successifs jusqu’à 837 après JC. La dernière bataille décisive entre eux a lieu en août-septembre de la même année, au cours de laquelle Afshin inflige un horrible massacre à Babe et s'empare de sa ville, Budd (24*). Cependant, Babek réussit à s’échapper et à se cacher dans les montagnes arméniennes, en particulier Sahli. "Il n'y avait rien de tel (Babek - SA) dans le pays de Haigaznah Sahak" (25*), dit Mikayel Assory. Ibn al-Asir écrit en arabe que "Babek est allé se cacher dans les montagnes d'Arménie" (26*). Lui, qui était en Arménie plusieurs années avant ces événements, a saisi et mis de côté un certain nombre de provinces d'Artsakh et de Syunik, a abandonné et abandonné les épouses, filles et soeurs de nombreux princes (y compris Sahl Smbatyan) (27*) à la recherche d'un abri contre les Arabes Dans les montagnes arméniennes, devenir une menace réelle pour la population locale. Sachant cela et pénétrant dans les profondeurs du pouvoir, le prince Araratkhik place des gardes sur toute la longueur de la frontière, y place des soldats et des gardes. Grâce à de telles mesures de précaution, il découvre la cachette de Babek, saisit et le rend sournois à Afshin(28*), libérant ainsi sa patrie de la "bête sauvage". Bientôt, l’arrestation du gouverneur du sud de l’Artsakh, Ishaia Abu-Mousse, et de son frère Abdallah (29*) ans, qui, comme Babek, ont également demandé asile dans leurs localités exterminées et encore habitées. Pour avoir capturé Babek et l'avoir remis aux autorités arabes, il a reçu une couronne de perles, de précieux cadeaux et une grosse somme d'argent d'Afshin.(30*)


Բերդում պատսպարվածները դուրս են գալիս նրա դեմ, ջախջախում եւ հարկադրում գլխիկոր հեռանալ(23*):

Այդ ժամանակներում թե՛ Հայաստանը եւ թե՛ Արաբական խալիֆայությունը ի դեմս Բաբեկի ունեին մի ընդհանուր թշնամի, որն անասելի դժբախտություններ էր պատճառում հայերին եւ սպառնալից վիճակ ստեղծում խալիֆայության համար: Վերջինիս բոլոր փորձերը բռնել եւ ոչնչացնել նրան վերջանում էին անհաջողությամբ: 835 թ. նշանակվելով փոխարքա, Աֆշինը եւս, իր նախորդների նման, պատերազմական գործողություններ է սկսում Բաբեկի դեմ, որոնք փոփոխակի հաջողություններով ձգձգվում են մինչեւ 837 թ.: Վերջին վճռական ճակատամարտը նրանց միջեւ տեղի է ունենում նշված թվականի օգոստոս–սեպտեմբեր ամիսներին, որի ժամանակ Աֆշինը սոսկալի ջարդ է տալիս Բաբեկին եւ գրավում նրա քաղաք Բադդը(24*): Սակայն Բաբեկին հաջողվում է մի խումբ մարդկանցով փախչել եւ թաքնվել Հայաստանի լեռներում, մասնավորապես Սահլի տիրույթներում: «Անկաւ (Բաբեկը –Հ. Ս.) յերկիրն Հայկազնոյն Սահակայ»(25*), – նշում է Միքայել Ասորին: Իբն ալ-Ասիր արաբ պատմիչն էլ է գրում, որ «Բաբեկը գնաց Հայաստանի լեռները թաքնվելու»(26*): Նա, որ այս իրադարձություններից մի քանի տարի առաջ էր եղել Հայաստանում, գրավել ու մոխրակույտերի էր վերածել Արցախի եւ Սյունիքի մի շարք գավառներ, լլկել ու անարգել շատ իշխանների (այդ թվում եւ Սահլ Սմբատյանի) կանանց, դուստրերին ու քույրերին(27*), այժմ արաբներից հալածական, ապաստան էր փնտրում Հայաստանի լեռներում` իրական սպառնալիք դառնալով տեղի բնակչության համար: Իմանալով այդ մասին եւ իշխանության խորքերը նրա մուտքը կանխելու նպատակով, Առանշահիկ իշխանը սահմանի ողջ երկարությամբ պահակակետեր է դնում, դրանցում զինվորներ տեղադրում եւ աչալուրջ հսկողություն սահմանում: Նման նախազգուշական միջոցառումների շնորհիվ նա հայտնաբերում է Բաբեկի թաքստոցը, խորամանկորեն ձերբակալում եւ հանձնում Աֆշինին(28*)` այդպիսով իր հայրենիքը ազատելով «մարդախողխող գազանից»: Շուտով հարավային Արցախի իշխան, Եսայի Աբու-Մուսեն ձերբակալում եւ Աֆշինին է հանձնում նաեւ նրա եղբորը` Աբդալլահին(29*), որը Բաբեկի նման, նույնպես փորձում էր ապաստան գտնել Հայոց աշխարհի իրենց իսկ կողմից ասպատակված եւ դեռեւս ծխացող բնակավայրերում: Բաբեկին ձերբակալելու եւ արաբական իշխանություններին հանձնելու համար, որպես հատուցում Սահլը Աֆշինից ստանում է պատրիկական թագ, թանկարժեք նվերներ, մեծ գումար(30*):

- 23*/ Կաղանկատվացի,էջ327-328,Վարդան Արեւելցի,էջ79

- 24*/   Գտնվում է Ատրպատականում, այժմյան Թալիշի Վիլաջ-չայ գետի վերին հոսանքում (տե՛ս Արաբական աղբյուրները Հայաստանի եւ հարեւան երկրների մասին, կազմեց Հ. Թ. Նալբանդյան, Երեւան, 1965, էջ 145, ծանոթ. 93):

- 25*/   Միքայել Ասորի,էջ365:

- 26*/   Իբն ալ-Ասիր, էջ 142:  IBN AL-ALTHIR 1160-1233

- 27*/   Նույն տեղում, էջ 143:

- 28*/ Կաղանկատվացի,էջ330:Իբնալ-Ասիր,էջ142-144, Տաբարի (838-929).–Արաբացիմատենագրեր..., էջ 95, 119:   TABARI

- 29*/ Իբն ալ-Ասիր, էջ 144, Տ ա բ ա ր ի.– Արաբացի մատենագրեր..., էջ 95, 119:

- 30*/ Իբն ալ-Ասիր, էջ 144, Տ ա բ ա ր ի.– Արաբացի մատենագրեր..., էջ 95, 119, նաեւ` Վարդան Արեւելցի,էջ109:

http://serials.flib.sci.am/openreader/Hator_3_1965/book/cover.jpg . http://serials.flib.sci.am/openreader//Hator_3_1965/book/info.jpg

Dernière modification par Adic2010 (17-06-2019 20:54:23)

Hors ligne

 

#8 13-06-2019 16:13:43

Adic2010
@rmenaute

Re: L'Artsakh résistant contre invasion&occupation Califat arabe / 800-850

Page.215   ~~~   TEXTE D'ORIGINE EN ARMÉNIEN


Le pays est exempt d'impôt (31*) en raison de la gravité de la situation, qui était dirigée par Sahl. De plus, Afshin donne également la permission à Sahl de "gouverner les Arméniens, les Géorgiens et les Aghbanis avec tout pouvoir des rois" (32*). Selon des historiens arabes, Sahl Babek était accompagné de Afshin, accompagné de son fils Muwah, qui mérite également une récompense en argent (33*).

Cette démarche de Sahl Smbatyan a provoqué différentes interprétations. Certains historiens arabes et même des érudits des dernières années y voient une ambition ou une ambition, une vengeance et des motivations politiques.(34*) Le problème est plus sobre. Kyurtyan, qui écrit: "Ce n’était pas pour l’argent que Bahâl avait utilisé pour corrompre l’Arabie. Les Sahl se vengeraient de la destruction de sa patrie. "(35*) Et il a raison. Les écrivains arabes et les historiens arméniens ont beaucoup d'informations sur la violence brutale et l'arbitraire sans frein de Babek, ce qui montre que se débarrasser de Babek était l'un des principaux problèmes de Sahl. Il provenait des intérêts des princes arméniens et de la population massacrée, mécontents des actes insupportables du pays, Babek. Lors de son arrestation, l'insatiable estime de soi de Salih jouerait également un rôle. H Kürtyan présente le témoignage de l'historien arabe Macdis selon lequel "Sahl a été arrêté à Babacan et ce dernier a profané sa mère, sa soeur et sa femme en présence de Sahl" (36*) Par conséquent, en arrêtant Babek et Afshin, Sahl a libéré la patrie du voleur et de son ennemi personnel.

En donnant à Sahl Smbatyan une couronne de pouvoir et en autorisant le droit de gouverner les autres, les Arabes le reconnaissent en fait comme le prince du prince Charles ou le prince du pouvoir. Bien sûr, par cet acte, le poids politique de l’étonnante dynastie dans la région augmente, mais n’étend pas sa sphère d’influence. Les pouvoirs archéologiques continuaient à se résumer dans le cadre de l'Artsakh.

Երկիրն ազատվում է հարկերից(31*), որոնց ծանրության պատճառով էր ապստամբել տեղի ժողովուրդը Սահլի առաջնորդությամբ: Ի լրումն այս ամենի, Աֆշինը Սահլին արտոնում է նաեւ «Իշխանութիւն ի վերայ Հայոց, Վրաց ու Աղուանից տիրել իշխանութեամբ ամենեցուն արքայաբար»(32*): Արաբ պատմիչների վկայությամբ` Սահլը Բաբեկին Աֆշինի մոտ էր ուղարկել իր Մուավիա որդու ուղեկցությամբ, որին փոխարքան նույնպես արժանացնում է դրամական պարգեւի(33*) :

Սահլ Սմբատյանի այս քայլը տարբեր մեկնաբանությունների տեղիք է տվել: Արաբ որոշ պատմագիրներ եւ նույնիսկ ուշ ժամանակների ուսումնասիրողներից ոմանք, դրա մեջ տեսնում են շահախնդրություն կամ փառասիրություն, ոմանք վրեժխնդրություն եւ քաղաքական շարժառիթներ(34*): Խնդրին ավելի սթափ է մոտեցել Հ. Քյուրտյանը, որը գրում է. «Սահլը դրամի համար չէր, որ Բաբակը արաբացվոց կը հանձներ: Սահլ իր հայրենիքը ավերողեն վրեժ կ’առներ»(35*) : Եվ նա իրավացի է: Արաբ մատենագիրների ու հայ պատմիչների մոտ առատ տեղեկություններ կան Հայաստանում Բաբեկի վարած դաժան բռնությունների ու անսանձ կամայականությունների մասին, որոնք ցույց են տալիս, որ Բաբեկից ազատվելը Սահլի առաջնահերթ խնդիրներից էր: Դա բխում էր նախ եւ առաջ երկրի, Բաբեկի սանձարձակ գործողություններից դժգոհ հայ իշխանների եւ կոտորվող ազգաբնակչության շահերից: Նրա ձերբակալման գործում որոշակի դեր պիտի ունենար նաեւ Սահլի վիրավորված ինքնասիրությունը. Հ. Քյուրտյանը բերում է արաբ պատմիչ Մակդիսի վկայությունը, որի համաձայն «Սահլ կալանավորված էր Բաբակեն, եւ վերջինս պղծած էր իր մայրը, քույրը եւ կինը` Սահլի ներկայության»(36*) : Ուստի, ձերբակալելով Բաբեկին ու Աֆշինին հանձնելով, Սահլը ազատում էր հայրենիքը ավազակաբարո նվաճողից, իսկ իրեն` անձնական թշնամուց:

Սահլ Սմբատյանին իշխանական թագ շնորհելով եւ մյուսներին իշխելու իրավունք արտոնելով, արաբները, փաստորեն, նրան ճանաչում են Արցախի գահերեց իշխան կամ իշխանաց իշխան: Այս ակտով, անշուշտ, էլ ավելի է բարձրանում Առանշահիկ տոհմի քաղաքական կշիռը երկրամասում, բայց ոչ ընդլայնում նրա ազդեցության ոլորտները: Առանշահիկների իշխանությունը շարունակում էր ամփոփված մնալ միջնարցախի շրջանակներում:

- 31*/ - 31/ Արաբական աղբյուրները Հայաստանի եւ հարեւան երկրների մասին, էջ 181, ծանոթ. 245, Հ. Ա. Ադամյան. Յագուպի արաբ մատենագիրը եւ հայերը.– «Բազմավեպ», 1958, թիվ 3-5, էջ 100:

- 32*/   Կ ա ղ ա ն կ ա տ վ ա ց ի, էջ 340:

- 33*/   Իբն ալ-Ասիր, էջ 143:

- 34*/ Տե՛ս, օրինակ, Տ ա բ ա ր ի.– Արաբացի մատենագրեր..., էջ 95, Յաքուբի.– Արաբացի մա-
տենագրեր..., էջ 119, Ս. Բարխուդարյան. Արցախի, Շաքիի եւ Փառիսոսի իշխանություններ. -ՊԲՀ, 1971, No 1, էջ 62 եւ այլն:  (voir post#18 plus bas)

- 35*/   Հ. Ք յ ո ւ ր տ յ ա ն. նշվ. աշխ, էջ 22:

- 36*/ Նույն տեղում, էջ 21: Վերհիշենք, որ արաբ պատմիչ Իբն ալ-Ասիրն էլ էր պատմում, որ Բաբեկը իր պիղծ էությամբ այդպես էր վարվում բոլոր իշխանների հետ, ով գեղեցիկ կին, քույր կամ մայր ուներ (տե՛ս Իբն ալ-Ասիր, էջ 143):

Dernière modification par Adic2010 (17-06-2019 22:21:24)

Hors ligne

 

#9 13-06-2019 17:36:29

Adic2010
@rmenaute

Re: L'Artsakh résistant contre invasion&occupation Califat arabe / 800-850

Page.216    ~~~   TEXTE D'ORIGINE EN ARMÉNIEN

Au cours des événements décrits, le calme d'Artsakh a également aggravé d'autres événements. IX siècle Dans les années 1930, de nouveaux ennemis apparurent à Artsakh, appelées «constellations» par Kogankatatsi (37*). Selon les chercheurs, il s'agissait de résidents de Baghannis ou de Taghak, province de Syunik (38*). Il est plus que probable que ce soit le cas et ils sont venus du prince local Asad Stephanos et de Babek pour se venger de leur pays et détruire le peuple. Ils ont tué Able Assad, qui était partisan de Babek lors du massacre de Bagdad. Le triste écrit: "L'admirateur de l'amour pour la paix, que nous avons nommé David (HH) et Shapuh, tue Siphonos par l'épée, appelée par Capable Assad, qui a fait ce que Beban et Balaal étaient." (39*) (Souligné par HH). Dans ce programme, la phrase "trahison de l'amour pour la paix" attire l'attention. Il s'avère qu'avant cet événement, la paix régnait entre les compagnons et entre Babhek et Abou Asad. Les événements qui l'ont précédé: le parti Dashnaktsutyun avec Syunyats-Ata Vakak, les massacres de Gegharkunik, l'obéissance de Bagh, pourraient réellement remettre à zéro les résidents rebelles de Syunik, mais ne ressentaient pas la vengeance. Alors qu'ils vivaient en "paix", de nouveaux développements ont eu lieu. Le califat, tentant également de réprimer la rébellion des Babek, envoya l'un des dirigeants contre Humus al-Tusi (de Tawusin) et Abraham au fils de Gheta. Mais ils échouent aussi comme leurs prédécesseurs.(40*) Les Bagdadiens, utilisant la guerre contre Babek, sont rebelles sous la direction de Davo (Davit) et de Shapuhi, brisant la "paix" du Calvaire et les attaquant. Principaux responsables de leurs plaies, ils tuent Ably Asad pour les ramener à Babek, capturent les provinces de Berdadzor et des urées, Karnakash, Hagar et Tabat, et "massacrent une lance" pour (41*) personnes. Puis ils sont renforcés dans la forteresse de Gorozu (dans la région de Hadrout, maintenant dans le village de Tumi) et attaquent les provinces environnantes, occupent également Verin Wakiqik, Berdzor, Sisakan, Haband, Amaras, Baskkan et Mkhand.


Նկարագրվող դեպքերի ընթացքում Արցախի անդորրը խռովվում էր նաեւ այլ իրադարձություններով: IX դ. 30-ական թվականներին Արցախում հայտնվում են նոր թշնամիներ, որոնց Կաղանկատվացին անվանում է «բաղականեցիներ»(37*) : Ուսումնասիրողների կարծիքով վերջիններս հարեւան Սյունյաց նահանգ Բաղանիք կամ Բաղք գավառի բնակիչներն էին(38*) : Ավելի քան հավանական է կարծել, որ իսկապես դա այդպես է, եւ եկել էին նրանք տեղական իշխան Աբլ Ասադ Ստեփանոսից ու Բաբեկից վրեժխնդիր լինելու` իրենց երկիրը ավերածությունների ենթարկելու ու մարդկանց կոտորելու համար: Նրանք սպանում են Աբլ Ասադին, որը Բաբեկի աջակիցն էր Բաղքի կոտորածում: Կաղանկատվացին գրում է. «Դաւաճանողքն ի սէր խաղաղութեան, որոց անուանք Դաւոն (Դավիթ – Հ. Ս.) ու Շապուհ ճանաչիւր, սրով սպանին զՍտեփանոս` զկոչեցեալն Աբլ Ասադ, որ էածն զԲաբան եւ եհար զԲաղականեցիսն»(39*) (ընդգծումը մերն է – Հ. Ս.): Կաղանկատվացու այս հաղորդման մեջ ուշադրություն է գրավում «դաւաճանողքն ի սէր խաղաղութեան» արտահայտությունը: Դրանից երեւում է, որ մինչ այս իրադարձությունը, խաղաղություն է եղել բաղականեցիների եւ Բաբեկի ու Աբլ Ասադի միջեւ: Դրան նախորդած դեպքերը` դաշնակցությունը Սյունյաց տեր Վասակի հետ, Գեղարքունիքի կոտորածները, «անհրամանակատար» Բաղքի հնազանդեցումը իսկապես կարող էին որոշ ժամանակով խաղաղեցնել ըմբոստ սյունեցիներին, բայց չմարել վրեժի զգացումը: Մինչ նրանք ապրում էին «խաղաղությամբ», ծավալվում են նոր իրադարձություններ: Խալիֆայությունը Բաբեկի խռովությունը ճնշելու մի փորձ եւս անելով, մեկը մյուսի հետեւից նրա դեմ է ուղարկում զորավարներ Հյումայիդ ալ-Տուսին (ըստ Կաղանկատվացու` Տավուսինին) եւ Աբրահամին` Ղեթա որդուն: Սակայն սրանք եւս իրենց նախորդների նման անհաջողության են մատնվում(40*) : Բաղականեցիները, օգտվելով նրանց դեմ պատերազմով Բաբեկի զբաղվածությունից, Դավոյի (Դավիթի) եւ Շապուհի առաջնորդությամբ ապստամբում են ու, խախտելով Կաղականտվացու ասած «խաղաղությունը», հարձակվում են նրանց վրա: Որպես իրենց հասած պատուհասների հիմնական մեղավորի, նրանք սպանում են Աբլ Ասադին, Բաբեկին իրենց վրա բերելու համար, գրավում են Բերդաձոր գավառն ու Ուռեաց գավառակի ավանները` Կառնակաշը, Հակարին ու Տափատը եւ «ի սուր նիզակաց կոտորեցին»(41*) մարդկանց: Այնուհետեւ նրանք ամրանում են Գորոզու բերդում (Հադրութի շրջանում` այժմյան Տումի գյուղի տեղում) եւ հարձակումներ գործելով շրջակա գավառների վրա, գրավում են նաեւ Վերին Վայկունիքը, Բերձորը, Սիսականը, Հաբանդը, Ամարասը, Պազկանքը եւ Մխանքը:

- 37*/ Կ ա ղ ա ն կ ա տ վ ա ց ի, էջ 327:

- 38*/ Ալիշան.Արցախ,Երեւան,1993, էջ173. ; Հ.Քյուրտյան.նշվ.աշխ.,էջ17, ; Ն.Ադոնց. Քննություն Մովսես Կաղանկատվացու.– Երկեր, հ. Ա, Երեւան, 2006, էջ 476: Ի տարբերություն նշվածների, Ֆ. Մամեդովան գտնում է, որ նրանք պավլիկյաններ էին (տե՛ս Ф. Мамедова. Кавказская Албания и албаны. Баку, 2005, с. 393):

- 39*/ Կ ա ղ ա ն կ ա տ վ ա ց ի, էջ 327: 40 Նույն տեղում:

- 40*/ Նույն տեղում:

- 41*/ Նույն տեղում:

https://1.bp.blogspot.com/-kqPQlpLX1n0/VNqccWTHY9I/AAAAAAAABSQ/G56in5ON16A/w1200-h630-p-k-no-nu/%D4%B1%D5%AC%D5%AB%D5%B7%D5%A1%D5%B6.png . https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/75/Alishan_in_his_last_days_1901.png .

Dernière modification par Adic2010 (21-06-2019 20:09:09)

Hors ligne

 

#10 13-06-2019 18:24:26

Adic2010
@rmenaute

Re: L'Artsakh résistant contre invasion&occupation Califat arabe / 800-850

Page.217    ~~~   TEXTE D'ORIGINE EN ARMÉNIEN

En plus de ces provinces d'Artsakh, les rebelles occupent la province d'Utik et, au cours des douze années passées dans (42*) provinces, (43*) places. Malgré le fait que les cousins ​​d'Able Assad capturent et tuent Davo et Shapuhi (44*) ils ne mettent toutefois pas fin à leur propagande. IX siècle Dans les années 40, des étrangers ont détruit les provinces de Sisak, Amaras et Tri.(45*) Le fils du fils aîné du prince assassiné, Yesa Abu Moussa, que nous connaissons déjà, a attaqué les massacres, a été massacré et a expulsé le pays (46*). Les provinces libérées qu’il connecte à ses propres domaines et les domine tous, selon les mots de Kondatsatjatsi, "il est gouverné par tous" (47*).

Néanmoins, la libération des Compagnons n'a pas encore procuré à l'Artsakh la paix et la tranquillité. Bientôt, une nouvelle menace leur est posée alors que les Arabes poursuivaient leur politique dure. Cela nécessitait également la prévention du processus de calcification initié par le califat. Le Calife Mutakallin (847-861) a cherché à sauver tous les moyens de la fragmentation et de l'effondrement. La question de ses soins était de garantir et de maintenir le repos dans les provinces les plus extrêmes de son royaume, et particulièrement dans l'Armine. Ici, son moi intérieur a été préservé par l'Arménie. Il fallait mettre fin à cette autonomie, affaiblir le pays et complètement renverser le califat, percevoir les impôts au maximum et limiter le droit des chrétiens de donner le plus grand privilège aux musulmans. Sur la base de cette recommandation, le gouverneur est envoyé en Arménie par un palais appelé Abu Sayyid Apuset, qui vient cependant voir l'unité des princes arméniens et leur volonté de résister, laissant les habitants derrière eux pour accomplir la tâche du calife.(48*) Cependant, leurs actions constituent un mouvement anti-barbare en Arménie, qui se transforme rapidement en une rébellion armée (49*).


Արցախի այս գավառներից զատ ապստամբները գրավում են Ուտիք նահանգի Տրի գավառը եւ տասներկու տարի(42*) իշխում այս տեղերում(43*): Չնայած Աբլ Ասադի ազգականները բռնում ու սպանում են Դավոյին եւ Շապուհին (44*), բայց դրանով վերջ չի դրվում նրանց ասպատակություններին: IX դ. 40-ական թվականներին օտարամուտները նոր ավերածությունների են ենթարկում Սիսական, Ամարաս եւ Տրի գավառները (45*): Այլեւս չհանդուրժելով նրանց գոյությունը, սպանված իշխանի քրոջ որդին` մեզ արդեն ծանոթ Եսայի Աբու Մուսեն, հարձակվում է ասպատակիչների վրա, խոշոր ջարդ տալիս եւ վերջնականապես դուրս քշում երկրից(46*): Ազատագրված գավառները նա միացնում է սեփական տիրույթներին եւ իշխում բոլորի վրա` Կաղանկատվացու բառերով, «իշխանացաւ ամենայնի»(47*):

Այնուամենայնիվ, բաղականեցիներից ազատվելը դեռ չէր ապահովում Արցախի խաղաղությունն ու հանգիստը: Շուտով նրանց գլխին մի նոր սպառնալիք է կախվում, քանզի արաբները շարունակում էին իրենց խստալուծ քաղաքականությունը: Դա էր պահանջում նաեւ խալիֆայությունում սկսված քայքայման ընթացքը կանխելու անհրաժեշտությունը: Մութավաքիլ խալիֆը (847–861 թթ.) դիմում էր ամեն մի միջոցի այն մասնատումից ու փլուզումից փրկելու համար: Նրա առանձնակի հոգածության հարցը իրենց տիրակալության ծայրագույն մարզերում եւ հատկապես Արմինիայում հանգիստն ապահովելն ու պահպանելն էր: Այստեղ իր ներքին ինքնուրույնությունն էր շարունակում պահպանել Հայաստանը: Հարկավոր էր վերջ տալ այդ ինքնավարությանը, թուլացնել երկիրը եւ ամբողջովին ենթարկել խալիֆայությանը, հարկերը հավաքել առավելագույն չափերով, էլ ավելի սահմանափակել քրիստոնյաների իրավունքը, մահմեդականներին տալ ամենալայն արտոնություններ: Այսպիսի հանձնարարականով որպես կառավարիչ Հայաստան է ուղարկվում Աբու Սայիդ Ապուսեթ անունով մի պալատական, որը, սակայն, գալով եւ տեղում տեսնելով հայ իշխանների միակամությունն ու դիմագրավելու պատրաստակամությունը, խալիֆի առաջադրանքը կատարելու համար մարդիկ թողնելով, հեռանում է երկրից(48*): Սակայն վերջիններիս գործողությունները բովանդակ Հայաստանում առաջ են բերում հակաարաբական մի շարժում, որ շուտով ծավալվելով վերածվում է զինված ապստամբության(49*):

- 42*/  Հ. Քյուրտյանը բնագրի «զամս ԺԲ»-ն ուղղում է «ամիսս տասն եւ երկու» (տե՛ս Հ. Քյուրտյան. նշվ. աշխ., էջ 18):

- 43*/  Կ ա ղ ա ն կ ա տ վ ա ց ի, էջ 327:

- 44*/  Նույն տեղում:

- 45*/  Նույն տեղում, էջ 331:

- 46*/  Նույն տեղում:

- 47*/  Նույն տեղում, էջ 327: Թովմա Արծրունին էլ է գրում, որ Եսայի Աբու Մուսեն «տիրէր...մեծի կողմաննԱղուանից(իմա՛ՀայոցԱրեւելիցկողմանց–Հ.Ս.)».տե՛սԹովմա Արծրունիեւ Անանուն. Պատմութիւն տանն Արծրունեաց (այսուհետեւ` Թովմա Արծրունի), Երեւան, 1985, էջ 276:

- 48*/  Թովմա Արծրունի, էջ170-172 ; նաեւ`А.Тер-Гевондян. Նշվ.աշխ.,էջ138– 139:

- 49*/  Լ ե ո. Հայոց պատմություն.– Երկերի ժողովածու, հ. 2, Երեւան, 1967, էջ 424 եւ հտգ., Հայ ժողովրդի պատմություն, հ. 2, Երեւան, 1984, էջ 352-354:

Dernière modification par Adic2010 (18-06-2019 08:03:42)

Hors ligne

 

#11 13-06-2019 18:55:32

Adic2010
@rmenaute

Re: L'Artsakh résistant contre invasion&occupation Califat arabe / 800-850

Page.218    ~~~   TEXTE D'ORIGINE EN ARMÉNIEN

Pour réprimer la révolte, le calife Mutakallin avec une grande armée de 852. Il envoie un buffle à Shabab, (50*) ans, une "nation turque" qui était "pire que tous les autres (51*)", tout en le nommant gouverneur de la nation arménienne (852-855). En Arménie, il rencontre partout une forte résistance.(52*) Cependant, Bugha réussit à briser l'obstination des Arméniens, à leur obéir et à traverser le Virk, où Tpilis et ses environs sont attaqués, puis au pays des annonces pour capturer les principales cols du Caucase, où l'attendait la déception amère. Les armées du roi sont écrasées dans toutes les batailles et sont forcées de retourner à «une honte honteuse et honteuse» (53*).

La vengeance de la défaite brutale des événements précédents a conduit à l'expulsion d'Arméniens d'Arménie et est revenue en Arménie en 852, passant de l'Est aux Arméniens d'Utik-Artsakh. Approuvé par la défaite et avec le pouvoir écrasant, Bugha commence à attaquer les provinces voisines. La population locale est dirigée par les chefs de leurs princes, le prince Khachen Atrersseh, l'Uttar Pradesh, le prince le plus sévère Stephanos Koni et le Guardian Castleman, pour défendre leur pays. Sa forte résistance était plus forte. Renforcant la forteresse de Gardman, il est héroïquement défendu pendant longtemps. Mais les forces étaient inégales. Bugan assiège la forteresse, construit des barricades autour d'elle et la frappe. Arrêté et saisi par Katrík Prince (54*). Les autres rebelles sont également soumis les uns aux autres. Le destin du prince brutal partage l'Atrzesseh "et le malheureux" et Stephanos Con (55*). "Il n'y a pas tellement de sang qui mue dans le monde" (56*), Bughan se déplace dans le sud de l'Artsakh. Ici, par décret du prince Yesa Abu Mousse, la population s’empare des collines de la région, ferme les cols, fortifie des forteresses et se prépare au combat. Yesa Abu Moussa prépare un combat spirituel pour son peuple. S'appuyant sur eux et apportant un exemple, il dit: "Non, nous sommes meilleurs que nous-mêmes, car nous avons le plus fort et le plus fort des enfants, et plus nous avons les plus petits. Seulement d’un commun accord, gardons notre confiance en le Dieu du salut. et quiconque est mort doit être glorifié en lui-même et au nom de la nation, et la couronne du salut de Christ. car non pas au sens commun du mot mort, mais à la Sainte Église et au peuple de Dieu."(57*)

Ապստամբությունը ճնշելու համար Մութավաքիլ խալիֆը մեծաթիվ բանակով 852 թ. Հայաստան է ուղարկում Բուղա Շարաբի անունով «թուրք ազգաւ»(50*) մի զորավարի, որ էր «չարագոյնն քան զամենեսեանս»(51*), միաժամանակ նրան նշանակելով Արմինիայի կառավարիչ (852–855 թթ.): Հայաստանում նա ամենուրեք հանդիպում է ուժեղ դիմադրության(52*): Սակայն Բուղային հաջողվում է կոտրել հայերի համառությունը, հնազանդեցնել նրանց եւ անցնել Վիրք, որտեղ ասպատակում է Տփղիսն ու նրա շրջակայքը, ապա Կովկասի գլխավոր լեռնանցքներին տիրելու նպատակով հարձակվում ծանարների երկրի վրա, որտեղ նրան սպասում էր դառն հիասթափությունը: Արքունի զորքը բոլոր ճակատամարտերում ջարդվում է եւ ստիպված վերադառնում «կորակնեալք ամօթալից խայտառակեալք»(53*):

Ծանարներից կրած դաժան պարտության վրեժը Բուղան որոշում է հանել հայերից եւ վերադառնալով Հայաստան 852 թ., շարժվում է նրա Արեւելից կողմանց` Ուտիք-Արցախյան հայաշխարհի վրա: Հաստատվելով Պարտավում եւ ունենալով ուժերի գերակշռություն` Բուղան սկսում է հարձակումներ գործել մերձակա գավառների վրա: Տեղի բնակչությունը, իրենց իշխանների` Խաչենի իշխան Ատրներսեհի, Ուտիքի Տուս գավառի Սեւորդյաց իշխան Ստեփանոս Կոնի, Գարդմանի Կտրիճ իշխանի առաջնորդությամբ ոտքի են ելնում պաշտպանելու իրենց երկիրը: Առավել ուժեղ էր վերջինիս գլխավորած դիմադրությունը: Ամրանալով Գարդման բերդում` նա երկար ժամանակ հերոսաբար պաշտպանվում է: Բայց ուժերն անհավասար էին: Բուղան պաշարում է բերդը, պատնեշներ կառուցում նրա շուրջը եւ գրոհով գրավում այն: Ձերբակալվում ու շղթայվում է Կտրիճ իշխանը (54*) : Մեկը մյուսի ետեւից հնազանդության են բերվում նաեւ մյուս ըմբոստները: Կտրիճ իշխանի ճակատագիրը կիսում են Ատրներսեհը «եւ զայլ եւս զհամազգիս նորա» ու Ստեփանոս Կոնը (55*): «Ոչ սակաւ ինչ արեան ճապաղիս հեղեալ եւս յայնմ աշխարհին»(56*), Բուղան շարժվում է հարավային Արցախ: Այստեղ իշխան Եսայի Աբու Մուսեի կարգադրությամբ ժողովուրդը բռնում է տարածքի լեռնակողմերը, փակում լեռնանցքները, ամրացնում բերդերը եւ պատրաստվում կռվի: Եսայի Աբու Մուսեն իր մարդկանց կռվի է նախապատրաստում նաեւ հոգեպես: Դիմելով նրանց եւ օրինակ բերելով ծանարներին, նա ասում է. «ոչ ...վա- տագոյն մեք քան զԾանարսն եղիցուք, զի եւ ամուրս հզօրագոյնս եւ բարձրագոյնս քան զնոսա ունիմք եւ դիւրափակս` առ ի յունել զմուտս կրճիցն. միայն միաբանութեամբ սրտիւ կացցուք ապաւինեալ յօգնականութիւնն Աստուծոյ. եւ թէ մեռանիլ եւս ումեք հասցէ` ի պարծանս անձին եւ ազգին իւրոյ համարեալ է, եւ պսակ մարտիրոսական ընկալցի ի Քրիստոսէ. զի ոչ եթէ ըստ հասարակաց սահմանաւոր մահու է, այլ ի վերայ սուրբ եկեղեցւոյ եւ ժողովրդեան Աստուծոյ»(57*):

- 50*/ Կիրակոս Գանձակեցի. Պատմություն Հայոց (այսուհետեւ` Գանձակեցի), աշխատասիրությամբ Կ. Ա. Մելիք-Օհանջանյանի, Երեւան, 1961, էջ 78:

- 51*/ Սամուէլի քահանայի Անեցւոյ Հաւաքմունք ի գրոց պատմագրաց (այսուհետեւ` Ս ա մ վ ե լ Ա ն ե ց ի), Վաղարշապատ, 1893, էջ 93:

- 52*/ Տե՛ս Հայ ժողովրդի պատմություն, հ. 2, էջ 354-357:

- 53*/   Թովմա Արծրունի,էջ276:

- 54*/ Յովհաննու կաթողիկոսի Դրասխանակերտցւոյ Պատմութիւն Հայոց (այսուհետեւ` Դ ր ա ս խ ա ն ա կ ե ր տ ց ի), Երեւան, 1996, էջ 130:

- 55*/ Նույն տեղում: Նաեւ` Ստեփանոս Տարօնեցւոյ Ասողկան, Պատմութիւն տիեզերական (այսուհետեւ` Ա ս ո ղ ի կ), Սանկտ Պետերբուրգ, 1885, էջ 107:

- 56*/ Դ ր ա ս խ ա ն ա կ ե ր տ ց ի, էջ 130:
Յովհաննու կաթողիկոսի Դրասխանակերտցւոյ Պատմութիւն Հայոց (այսուհետեւ` Դ ր ա ս խ ա ն ա կ ե ր տ ց ի), Երեւան, 1996, էջ 130:

- 57*/ Թովմա Արծրունի,էջ276:

Dernière modification par Adic2010 (18-06-2019 08:15:49)

Hors ligne

 

#12 13-06-2019 19:12:13

Adic2010
@rmenaute

Re: L'Artsakh résistant contre invasion&occupation Califat arabe / 800-850

Page.219     ~~~   TEXTE D'ORIGINE EN ARMÉNIEN

Bugan Yesayi Abu Mousse appelle à l'obéissance. Cependant, le fier prince, s'appuyant sur la forteresse appelée Klish (Uttar) dans l'autre province de Haband (près du village de Togh dans le district de Hadrout dans la NKR), collecte des denrées alimentaires avec des femmes et des enfants dans les provinces environnantes, en prévision d'un combat. Les attaques commencent et aboutissent toutes à un échec. Voyant cela, Bugha fit de nouveau appel à Isaiah Moussee et "Prophethood" (58*) répète son offre de soumission. En réponse, Isaiah a informé Abou Moussa al-Bugha de sa décision irrévocable de se battre pour son dernier souffle et lui a conseillé de partir en paix si sa vie et l'armée avaient une valeur pour elle. Dans la lettre, il calomnie d'abord le commandant arabe, qui s'oppose à la loi adoptée par les mondes, qui les oblige à prendre soin de leurs sujets, à soulager leurs souffrances, à faire des ravages et des massacres, puis se poursuit. "Et maintenant, voici, mon pouvoir est plus fort que mon corps, avec le pouvoir et la force du Seigneur Dieu, et ne contemple pas l'amour de la paix. mais vous verrez l'armée des hommes, l'arc, l'épée, le fiancé et les cochers, et s'il vous plaît de vous sauver vous-même et l'épée, venez-y et entrez jusqu'à ma frontière: ... vous avez la paix et la tranquillité dans votre main. Si je vous ai dit de vous ouvrir à la paix, c'est la paix, et non la guerre, la guerre et la bataille. "(59*)

Confus par la réponse d'Isaïe Ebu Mousse, Buguan envoie des lettres au calife, raconte le déroulement des événements et le prince courageux et attend les ordres. Pendant la période d'attente, le commandant arabe a bloqué le château de Castle. Les attaques se succèdent, mais les Arméniens restent indifférents. Toutes les tentatives de Bugha pour briser la résistance des cols sont vaines. Il ne l'aide pas à récupérer l'armée de son choix, la construction des barricades autour du château, ni des temps conquis, ni des véhicules conduits dans des cavernes.

Après une nouvelle défaite, la honteuse Bughan est fermée pendant 10 jours sous la tente et cherche un moyen de sortir de la situation actuelle. A cette époque, la réponse du roi à la lettre de Bugha, qui ordonnait la poursuite de la guerre jusqu'à la fin de la période triomphale.

Բուղան Եսայի Աբու Մուսեին հնազանդության կոչ է անում: Սակայն հպարտ իշխանը, ամրանալով Մյուս Հաբանդ գավառի Քթիշ (Գտիչ) կոչվող ամրոցում (ներկայիս ԼՂՀ-ի Հադրութի շրջանի Տող գյուղի մոտ) եւ այնտեղ հավաքելով շրջակա գավառների բնակչությանը` կանանցով ու երեխաներով, մթերք պաշարելով, պատրաստվում է կռվի: Սկսվում են գրոհները, որոնք բոլորն էլ վերջանում են անհաջողությամբ: Տեսնելով դա` Բուղան նորից է դիմում Եսայի Աբու Մուսեին եւ «ողոքական բանիւք»(58*) կրկնում հպատակության իր առաջարկը: Պատասխան խոսքում Եսայի Աբու Մուսեն Բուղային հայտնում է նրա դեմ մինչեւ վերջին շունչը կռվելու իր անբեկանելի որոշման մասին եւ խորհուրդ տալիս հեռանալ խաղաղությամբ, եթե իր համար թանկ է սեփական կյանքն ու զորքի ողջությունը: Նամակում նա նախ պարսավում է արաբ զորավարին, որ հակառակ աշխարհակալների մոտ ընդունված օրենքի, որը նրանց պարտավորեցնում է հոգ տանել հպատակների մասին, թեթեւացնել նրանց տառապանքները, ինքը ավերածություններ ու կոտորածներ է սփռում, ապա շարունակում. «Եւ արդ յայտնի լիցի, զի որչափ բաւէ զօրութիւն իմ ու իցեմ կենդանի` կացից ընդդէմ զօրութեամբ եւ ուժով տեառն Աստուծոյ, եւ ոչ տեսից զքեզ սիրով խաղաղութեան. այլ տեսից զքեզ զինու եւ աղեղամբ եւ սրով, քաջ արամբք եւ ընտիր երիվարօք եւ քեզ եթե հաճոյ թուիցի ապրեցուցանել զքեզ եւ զզօրս քո` արի ել աստի եւ գնա ի սահմանաց իմոց ... ի քո ձեռս է խաղաղութիւն եւ խռովութիւն: Եթէ, որպէս ասացի, ի բաց գնաս յինէն` խաղաղութիւն է, եւ թէ ոչ` պատերազմ եւ կռիվ, եւ ճակատամարտ»(59*):

Եսայի Աբու Մուսեի պատասխանից շփոթահար, Բուղան նամակներ է հղում խալիֆին, պատմում իրադարձությունների ընթացքի ու քաջ իշխանի մասին եւ կարգադրությունների սպասում: Սպասման ընթացքում արաբ զորավարը շրջափակում է Քթիշ բերդը: Գրոհները բերդի վրա հաջորդում են մեկը մյուսին, սակայն հայերը մնում են անընկճելի: Բուղայի բոլոր փորձերը` կոտրել լեռնցիների դիմադրությունը, անցնում են ապարդյուն: Նրան չեն օգնում ոչ հավաքագրած ընտիր զորքը, ոչ ամրոցի շուրջը պատնեշների կառուցումը, ոչ կուտակած քա- րերն եւ ոչ էլ բերված քարանետ մեքենաները:

Հերթական պարտությունից հետո, ամոթահար Բուղան 10 օր շարունակ փակվում է վրանում եւ, մտատանջությունների մեջ ընկած, ստեղծված դրությունից դուրս գալու ելք է փնտրում: Այդ ժամանակ արքունիքից ստացվում է Բուղայի նամակի պատասխանը, որով պատերազմը մինչեւ հաղթական վախճան անվհատ շարունակելու կարգադրություն է արվում:

- 58*/   Նույն տեղում, էջ 278:

- 59*/ Նույն տեղում: Նամակը, որ համեմված է գեղեցիկ համեմատություններով ու պատկերավոր արտահայտություններով, գեղարվեստական խոսքի արժեք ունի: Ամբողջությամբ տե՛ս նույն տեղում, էջ 278-280:

Dernière modification par Adic2010 (18-06-2019 09:51:03)

Hors ligne

 

#13 13-06-2019 19:29:59

Adic2010
@rmenaute

Re: L'Artsakh résistant contre invasion&occupation Califat arabe / 800-850

Page.220      ~~~   TEXTE D'ORIGINE EN ARMÉNIEN

Et Bughan se prépare pour un combat avec soin. Afin de prendre d'assaut la forteresse de Mitchell de manière durable, il rassemble toutes les troupes à sa disposition, soit 200 000 personnes, portant des armes et toutes sortes d'armes. Pour rendre le corps encore pire, il le décore avec des signes aussi bien que brillants. En achevant les préparatifs, l'armée arabe commandait une foule nombreuse qui, avec son armure phare, de nombreux drapeaux de mât de drapeau, le tonnerre des trompettes et les tirs de l'arme, avait déjà effrayé le mouvement des forteresses. Cette fois, il réussit même à s'approcher de la forteresse. Bugha semble être proche de la victoire, la résistance des forteresses est enfin brisée et elles seront bientôt transformées en sa miséricorde. Mais le peuple corpulent de l'Artsakh, aux rangées solides, passe la contre-attaque, frappe les Arabes de la montagne et continue de briser l'adversaire en fuite, poursuivant son refuge jusqu'à leur lieu de résidence. Les montagnards solitaires acquièrent également un grand trophée. Tovma Artsruni décrit cette bataille héroïque: "Et l'armée du peuple campa, et ils refermèrent l'autel autour d'Aghban et se retournèrent. et ils étaient inamovibles, et personne ne vint pour être un compagnon. et tandis qu'ils pensaient qu'ils leur avaient été remis, ils ont prié et prié Dieu de les aider. et ils entrèrent vers eux sous les quatre vents de la ressemblance de la croix. Ils se frappèrent la poitrine, brisèrent le cadavre dans les champs, descendirent de la montagne et frappèrent les plus grands. comme un vent orageux ou un sourire perdu, à tel point que les hommes puissants d'Aghban (de l'est à l'est) ont été détruits. Et ils vinrent manger du butin, qui ne furent pas numérotés."(60*)

Cette description du narrateur montre l'habileté d'Essae Abu Mousse. Divisez la force en quatre parties et disposez-la comme la croix du Christ, c’est-à-dire que chaque aile serait sécurisée par l’arrière et ordonnait de rester immobile et de ne pas s'effondrer de celle contre laquelle les Arabes se fâcheraient, en supposant que les heureux fortunés du château ne leur résisteraient pas et ne se rapprocheraient plus de la forteresse, dans le même temps, attaquer tous les Arabes qui espèrent la victoire et utiliser en même temps correctement la surface rugueuse de la région, écrasant et massacrant les Arabes du haut, les massacrant et les enlevant.

Ainsi, pendant une année entière, Bughan tenta désespérément de conquérir le château. Pendant ce temps, il a attaqué une petite armée de châteaux 28 fois, mais chaque fois qu'il subit une défaite amère, il est forcé de quitter la tête (61*).


Եվ Բուղան խնամքով նախապատրաստվում է կռվի. Քթիշ բերդը մի վերջին վճռական գրոհով վերցնելու նպատակով, նա այնտեղ է հավաքում իր տրամադրության տակ գտնվող ամբողջ զորքը, թվով 200 հազար մարդ, հանդերձավորում եւ զինում զենքի բոլոր տեսակներով: Զորքին էլ ավելի ահեղ տեսք հաղորդելու համար, նա այն զարդարում է պես-պես եւ շողշողուն նշաններով: Վերջացնելով նախապատրաստությունը, արաբ զորավարը այդ ահագին բազմությունը, որը հենց միայն իր փայլատակող սպառազինությամբ, ծածանվող բազում դրոշներով, փողերի ու շեփորների որոտմունքներով ու զենքերի շաչյուններով արդեն իսկ երկյուղ էր ներշնչում, շարժում է բերդի պաշտպանների վրա: Այս անգամ նրան հաջողվում է նույնիսկ մոտենալ բերդին: Բուղային թվում է, թե մոտ է հաղթանակը, վերջապես կոտրված է բերդեցիների դիմադրությունը, եւ նրանք շուտով կհանձնվեն իր ողորմածությանը: Բայց աննկուն արցախցիները, կուռ շարքեր կազմելով, անցնում են հակահարձակման, հուժկու հարվածներով արաբներին ետ մղում լեռան վրայից եւ շարունակելով ջարդել փախչող հակառակորդին, հետապնդում են մինչեւ վերջիններիս ապաստանելը իրենց բանակատեղիում: Անսասան լեռնցիները ձեռք են բերում նաեւ մեծաքանակ ավար: Թովմա Արծրունին այսպես է նկարագրել հերոսական այս ճակատամարտը. «Եւ զօրքն Տաճկաց, պնդեցան եւ փակեցին շուրջանակի ի ներքս զգունդն Աղուանից եւ դիմեցին յանդուգն ի վերայ նոցա. եւ նոքա կային անշարժ, եւ ոչ ել այր քան զընկեր յառաջ. եւ մինչ նոքա կարծեցին թէ ի ձեռն նոցա մատնեցան` եւ նոքա կային յաղօթս եւ զԱստուած կարդային օգնել նոցա. եւ դիմեցին ի մէջ նոցա ի չորս առաջս ըստ նմանութեան տեառնանման խաչին, եւ բախեցին զճակատն եւ պատառեցին զռազմն դարձուցին ընդ զառ ի վայրն եւ իջուցին ի լեռնէ անտի, եւ հարին ի հարուածս մեծամեծս. որպէս յարդ ի հողմոյ վարեալ, կամ ծուխ վատնեալ ի մրրկէ` այնպէս կորեան գնացին յերեսաց զօրացն Աղուանից (Հայոց Արեւելից կողմանց – Հ. Ս.): Եւ դարձան կուտեցին աւար, որոց ոչ գոյր թիւ»(60*):

Պատմիչի այս նկարագրության մեջ երեւում է Եսայի Աբու Մուսեի ռազմավարական հմտությունը: Զորքը բաժանելով չորս մասի եւ դասավորելով Քրիստոսի խաչի նման, այսինքն` քառաթեւ, որով յուրաքանչյուր թեւը ապահովված կլիներ թիկունքից, ու կարգադրելով մնալ անշարժ եւ առաջ չընկնել մեկը մյուսից, որից արաբները կխաբվեին` կարծելով, թե բերդում պատսպարվածները չեն դիմադրելու իրենց եւ ավելի կմոտենային բերդին, նա հարկավոր պահին միաժամանակ բոլոր կողմերից հարձակվում է հաղթանակի հույսով միամտված արաբների վրա եւ, ճիշտ օգտագործելով տեղանքի զառիվայր մակերեւույթը` վերեւից խփելով դեպի բերդ բարձրացող արաբներին, ջարդ է տալիս ու հեռացնում իրենից:

Այսպես մի ամբողջ տարի Բուղան հուսահատ փորձեր է անում գրավել Քթիշ ամրոցը: Այդ ընթացքում նա 28 անգամ գրոհ է կազմակերպում ամրոցի փոքրաթիվ բանակի վրա, սակայն ամեն անգամ դառը պարտություն կրելով, հարկադր- ված է լինում գլխիկոր հեռանալ(61*):

- 60*/ Նույն տեղում, էջ 284-286:

- 61*/ Մղված բոլոր ճակատամարտերի մանրամասն նկարագրությունները տե՛ս նույն տեղում, էջ 280-286:

Dernière modification par Adic2010 (18-06-2019 14:35:20)

Hors ligne

 

#14 13-06-2019 20:14:01

Adic2010
@rmenaute

Re: L'Artsakh résistant contre invasion&occupation Califat arabe / 800-850

Page.221    ~~~   TEXTE D'ORIGINE EN ARMÉNIEN

Voyant qu'il était incapable de s'agenouiller sur le puissant prince par la force des bras, Bugha se tourna vers la tromperie. En accord avec le Khalif, le commandant de l'armée turque suggère à chacun d'envoyer une lettre séparée au calife et d'expliquer ses actions. Dans sa lettre, l'apôtre d'Esaïe Musa affirme au calife Mutaqillik qu'il n'est pas rebelle et qu'il ne s'oppose pas au califat, mais qu'il a été forcé de force à cause de l'action violente de Boukhara. En même temps, il se dit prêt à faire la paix. Un cessez-le-feu est déclaré avant que les réponses aux lettres n'arrivent. Bientôt, ils les auront. Dans le papier adressé à Esmail Abu Musa, le calife le reconnaît innocent et lui pardonne ses pertes, le massacre de l'armée et de la troupe. Il envoie également un prince au prince avec un casque brodé et un serment aiguisé et scellé. Il propose de descendre à Bugha. Ce dernier lui ordonne de l'accepter avec honneur, de ne pas manquer de respect et de l'envoyer avec prudence.(62*)

Le montagnard naïf, qui était dans une bataille ouverte féroce et courageuse, ainsi que la malchance du palais malchanceux et croyant en ses promesses, quitta l'imprudent château et se dirigea vers Bugha. Selon l'ordre qu'il reçoit, il reçoit un grand frisson, une parade de rituels et un festin somptueux de trois jours de détention et de chaînes.(63*)

La résistance à Artsakh était déprimée.

855 Bugan est rappelé. Il est la capitale du califat au moment (64*) où il a été emmené à Samarka (65 ans) avec lui (65*) et emmené chez les princes arméniens détenus - la grand-mère de Kardashian, le gouverneur de Tus Gahor, Stepanos Coni, le gouverneur de Khachen et son père, Sahl. Smbatyan, Yesayi Abu Mousse et autres nobles et personnes nobles (66*).

Les princes arméniens à Samara sont soumis à des souffrances désagréables. Sous la menace de la mort, les Arabes exigent que ceux qui ont été capturés acceptent l'islam, dont certains sont d'accord. Mais un groupe de princes, dont Stepanos Khan, qui, aux côtés des Arméniens de l'Est, resta fidèle à la religion des pères, rejeta la proposition arabe et accepta la mort.(67*)


Տեսնելով, որ զենքի ուժով չի կարողանում ծնկի բերել հզոր իշխանին, Բուղան դիմում է նենգության: Խալիֆի հետ պայմանավորվելով` թուրք զորավարն առաջարկում է, որ յուրաքանչյուրն առանձին նամակ հղի խալիֆին եւ բացատրություն տալ իրենց գործողությունների համար: Իր նամակում Եսայի Աբու Մուսեն հավատացնում է խալիֆ Մութավաքիլին, որ ինքն ապստամբ չէ եւ խալիֆայության դեմ չէ, որ կռվում է, այլ զենք է վերցրել հարկադրաբար` Բուղայի վայրագ գործողությունների հետեւանքով: Նա միաժամանակ հայտնում է իր պատրաստակամությունը խաղաղություն կնքելու մասին: Մինչ նամակների պատասխանների գալը, հայտարարվում է զինադադար: Շուտով ստացվում են եւ դրանք: Եսայի Աբու Մուսեին ուղղված թղթում խալիֆը նրան անմեղ է ճանաչում եւ թողություն շնորհում նրա պատճառած վնասների, զորքի կոտորածի ու ավարների համար: Նա իշխանին նաեւ պատվական հանդերձներ է ուղարկում, նախշազարդ սաղավարտ ու սուր, կնիքով հավաստված երդմնագիր եւ առաջարկում իջնել Բուղայի մոտ, իսկ վերջինիս հանձնարարում է ընդունել նրան պատվով, անբարյացակամություն ցույց չտալ եւ զգուշությամբ ուղարկել իր մոտ(62*):

Միամիտ լեռնականը, որը որքան աննկուն էր ու քաջ բաց ճակատամարտում, նույնքան էլ անզոր պալատական դավերի ու խաբեության հանդեպ, հավատալով իրեն տրված խոստումներին, թողնում է անառիկ ամրոցը եւ գնում է Բուղայի մոտ: Սա ստացած հրամանի համաձայն նրան ընդունում է մեծ շուքով, զորահանդեսային ծեսերով եւ խաբկանքի երեքօրյա ճոխ հյուրասիրությունից հետո ձերբակալում է եւ շղթայակապ անում(63*):

Դիմադրությունն Արցախում ճնշված էր:

855 թ. Բուղան ետ է կանչվում: Նա իր հետ («առեալ ընդ իւր»(64*)) «ի կալանս կա- պանաց» Սամարա` խալիֆայության այն ժամանակվա մայրաքաղաքն(65*) է տանում ձերբակալված հայ իշխաններին` Գարդմանի Կտրիճ իշխանին, Տուս գավառի իշխան Ստեփանոս Կոնին, Խաչենի իշխան Ատրներսեհին ու նրա հորը` Սահլ Սմբատյանին, Եսայի Աբու Մուսեին եւ այլ իշխանների ու ազնվական մարդկանց(66*):

Սամարայում
հայ իշխանները ենթարկվում են անլուր չարչարանքների: Մահվան սպառնալիքի տակ արաբները գերեվարվածներից պահանջում են ընդունել մահմեդականություն, որին ոմանք առերես համաձայնում են: Բայց մի խումբ իշխաններ էլ, նրանց թվում եւ Հայոց Արեւելից կողմերից` Ստեփանոս Կոն իշխանը, հավատարիմ մնալով հայրերի դավանանքին, մերժում են արաբների առաջարկը եւ ընդունում մահը(67*):

- 62*/    Նույն տեղում, էջ 286-288:

- 63*/    Նույն տեղում, էջ 288, Տ ա բ ա ր ի.– Արաբացի մատենագրեր..., էջ 100–101:

- 64*/    Դ ր ա ս խ ա ն ա կ ե ր տ ց ի, էջ 130:

- 65*/    Սամարան խալիֆայության մայրաքաղաքն էր 836-892 թթ.  // Abbasid Samarra:

- 66*/    Կ ա ղ ա ն կ ա տ վ ա ց ի, էջ 340, Թ ո վ մ ա Ա ր ծ ր ո ւ ն ի, էջ 296-298, Դրասխանակերտցի, էջ 130, Ասողիկ, էջ 107, Վարդան Արեւելցի, էջ 81, Տ ա բ ա ր ի.– Արաբացի մատենագրեր..., էջ 100–101:

- 67*/    Դրասխանակերտցի, էջ 132, Ասողիկ, էջ 107, 110, Գանձակեցի, էջ 79, Օրբելյան,էջ173,Սամվել Անեցի,էջ94:
Կ ա ղ ա ն կ ա տ վ ա ց ի, էջ 340, Թ ո վ մ ա Ա ր ծ ր ո ւ ն ի, էջ 296-298, Դրասխանակերտցի, էջ 130, Ասողիկ, էջ 107, Վարդան Արեւելցի, էջ 81, Տ ա բ ա ր ի.– Արաբացի մատենագրեր..., էջ 100–101:

Dernière modification par Adic2010 (18-06-2019 15:19:54)

Hors ligne

 

#15 13-06-2019 20:31:07

Adic2010
@rmenaute

Re: L'Artsakh résistant contre invasion&occupation Califat arabe / 800-850

Page.222   ~~~   TEXTE D'ORIGINE EN ARMÉNIEN

857-859 Les princes arméniens à Samara obtiennent la liberté et rentrent une fois dans leur patrie (68*). Ici, ils quittent la confuse musulmane et retrouvent la foi chrétienne.

Sahl Smbatyan et Yesayi Abu Mousse ne sont pas mentionnés dans les martyrs non croyants ni ceux qui sont revenus de captivité. Ils ont probablement été exilés ou détenus. H Kuretian pense qu'Isaiah Abu Musa aurait été cité en 906. était encore en vie (69*). C'est pourquoi il cite saint Selon l'un de ses reportages, les princes d'Isha, Grigor et Agersheegh Aghban (de la partie est de l'Arménie) auraient signé le document prouvant les frontières du monastère de Tatev au cours de la même année.(70*) Cependant, la grande différence de temps entre les années 855 et 906 dans la capture d'Abou Moussa est une possibilité. Voici Esaïe, La véritable interprétation de Barkhudaryan aurait pu être le petit-fils du même prince du courageux prince (71*) qui, selon la tradition adoptée par les familles arméniennes, portait le nom de son grand-père.

Après le rappel de Bugha en 855 av. le gouverneur arménien, puis en 861. Ashot Bagratuni est nommé Premier ministre. Dans l'Artsakh, ainsi que dans le contenu des événements orageux en Arménie, une longue période de paix a eu une incidence positive sur la vie socio-économique, politique et culturelle de la région.

La résistance du IXe siècle lutte contre le joug arabe. Sous la pression de leur part, 885 Avec l'Arménie, cette partie du territoire arménien est libérée de l'alliance arabe et continue de graver son histoire héroïque parmi les autres gouvernements frères arméniens qui font partie du royaume arménien libre et indépendant dirigé par Bagratuni.


857–859 թթ. Սամարայում աքսորի մեջ գտնվող հայ իշխանները ազատություն են ստանում եւ մեկ-մեկ վերադառնում հայրենիք(68*): Այստեղ նրանք թողնում են առերես ընդունած մահմեդականությունը եւ վերստին անցնում քրիստոնեական հավատին:

Սահլ Սմբատյանը եւ Եսայի Աբու Մուսեն ո՛չ հանուն հավատի նահատակվածների մեջ են հիշատակվում եւ ո՛չ էլ գերությունից վերադարձածների: Հավանաբար, նրանք վախճանվել էին աքսորում կամ պահվել որպես գերի: Հ. Քյուրտյանը կարծում է, որ Եսայի Աբու Մուսեն 906 թ. դեռ ողջ էր(69*): Դրա համար նա վկայակոչում է Ստ. Օրբելյանին, որի հաղորդումներից մեկի համաձայն, նշված թվականին Տաթեւի վանքի սահմանները հաստատող վավերագրի տակ իրենց ստորագրություններն են դրել նաեւ Եսայի, Գրիգոր եւ Ատրներսեհ Աղվանից (Հայոց Արեւելից կողմանց) իշխանները(70*): Սակայն ժամանակի այն մեծ տարբերությունը, որ ընկած է Աբու Մուսեի գերի տարվելու` 855 եւ 906 թվականների միջեւ բացառում է նման հնարավորությունը: Այստեղ հիշատակված Եսային, Ս. Բարխուդարյանի իրավացի մեկնաբանությամբ, կարող էր լինել քաջազոր իշխանի նույնանուն թոռը(71*), որը հայկական ընտանիքներում ընդունված ավանդույթի համաձայն կրում էր իր պապի անունը:

Բուղայի ետ կանչվելուց հետո` նույն 855 թ. հայոց կառավարիչ, ապա եւ 861 թ. իշխանաց իշխան է նշանակվում Աշոտ Բագրատունին: Արցախում, ինչպես եւ բովանդակ Հայաստանում բուռն իրադարձություններին հաջորդում է խաղաղության տեւական մի շրջան, որն իր դրական անդրադարձն է ունենում երկրամասի սոցիալ-տնտեսական, քաղաքական ու մշակութային կյանքի վրա:

IX դարի դիմադրական կռիվներն արաբական լծի դեմ ապարդյուն չեն անցնում: Նրանց ճնշման ներքո 885 թ. ողջ Հայաստանի հետ մեկտեղ արաբական լծից ազատագրվում է Հայոց երկրի այս հատվածը եւս եւ Բագրատունիների գլխավորած ազատ ու անկախ Հայկական թագավորություն կազմի մեջ մտնող մյուս հայ ավատաjտիրական իշխանությունների շարքում շարունակում հյուսել իր հերոսական պատմությունը:

- 68*/     Դրասխանակերտցի,էջ134,Ասողիկ,էջ110:

- 69*/     Հ.Ք յ ո ւ ր տ յ ա ն.նշվ.աշխ.էջ139:

- 70*/    Օրբելյան,էջ234:

- 71*/     Ս. Բարխուդարյան. Արցախի, Շաքիի եւ Փառիսոսի իշխանություններ. -ՊԲՀ, 1971- No 1, pp.pp.52-76  .  էջ 57:

Dernière modification par Adic2010 (18-06-2019 15:25:23)

Hors ligne

 

#16 14-06-2019 08:25:57

Adic2010
@rmenaute

Re: L'Artsakh résistant contre invasion&occupation Califat arabe / 800-850

Il existe un passage en anglais sur cette période historique / MEDIEVAL HISTORY OF ARMENIA. Yerevan, Quantum College, 2016

[Page.46] The largest rebellion against the Arab rule took place in 774-775. This was a Pan-Armenian rebellion since Mamikonians and Bagratunies collaborated to succeed. They managed to set control over the central territories of Armenia. After a number of successive battles, the rebelling [Page.47] forces tragically lost the battle of Ardzni (April 24, 775), where the num- ber of the Arab troops was six times larger than the Armenian forces.

Facing failures during the rebellions, the Mamikonians left the political arena of Armenia and moved to the Byzantine Empire. The Bagratuni family decided to maintain domestic autonomy, paying all the taxes set by Arabs. They tried to avoid any rebellion in order to restore the economic and military power of the country. This policy faced a lot of difficulties because a number of Arab nomadic tribes settled in the southern provinces of Armenia after the rebellion in order to guarantee the Arab rule in Armenia.

However, Bagratunies and their ally nakharars, Artstrunies, Syunies and lords of Artsakh, managed to overcome the difficulties. They became the de facto rulers of the country in the first half of the 9th century. What is very important, the Bagratunies enlarged their holdings, gaining lands in various parts of Armenia. They gained the title of Ishkhanatz Ishkhan (“the lord of the lords”) which, actually, meant that the Bagratunies were the kings without crown.

The Bagratuni rulers of Armenia, Ashot (804-826) and his son Baga- rat (826-851) did a number of administrative, military, and economic reforms to strengthen the autonomy of Armenia. Ashot Bagratuni moved his seat to the city of Bagaran, which would later become the first admi- nistrative centre of the Armenian Kingdom in 885.

Realising that Armenia, in fact, was becoming a sovereign state, Caliph Al-Mutawakkil (847-861) sent his representative, Abouset, to take the tribute. Bagarat Bagratuni did not let the Arab official enter the Armenian borders and gave the tribute straight on the border. This action meant that, in essence, Armenia announced a new rebellion and de facto declared the independence of the country. Taking these new conditions into consideration, the Caliphate organised a military campaign led by Abouset’s son, Yusuf, who was soon assassinated by the rebel. Then, another general, Bougha, was sent to crush the nakharars.

______________


Un wikipedia qui donne une vision globale de la Conquête de l'Arménie par le Caliphat arabe : CONQUÊTE MUSULMANE DE L'ARMÉNIE

En arménien, c'est : Արաբական արշավանքները Հայաստան // La conquête arabe de l'Arménie (Les Hays font le distingo des Arabes d'avec les autres musulmans.)

WIKIPEDIA.HY : https://hy.m.wikipedia.org/wiki/Ա … 0;ն_(850-855)  >> TRADUCTION

Il y aura à créer un wikipédia sur le rôle des Seigneurs de l'ARTSAKH dans la Résistance à l'encontre du Caliphat arabe.

#165

Dernière modification par Adic2010 (14-06-2019 08:47:27)

Hors ligne

 

#17 14-06-2019 13:03:35

Adic2010
@rmenaute

Re: L'Artsakh résistant contre invasion&occupation Califat arabe / 800-850

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/dd/%D4%B1%D6%80%D6%81%D5%A1%D5%AD%D5%AB_%D5%B7%D6%80%D5%BB%D5%A1%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80.png/345px-%D4%B1%D6%80%D6%81%D5%A1%D5%AD%D5%AB_%D5%B7%D6%80%D5%BB%D5%A1%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80.png . J'ai transcrit les références bibliographiques plus haut et il y aura à retrouver leurs www ou jpg.(*)

Il y aura à faire gamats-gamats les relevés suivants:

~ les lieux d'Artsakh ~~ autres villes d'Arménie ~~ Aghvanie ~~ autres lieux / Kurdistan / Califat

~ les féodaux de l'Artsakh ~~ autres féodaux arméniens ~~ Califes ~~ Militaires arabes ~~ Turcs

~ les chroniqueurs Arméniens ~~ chroniqueurs arabo-musulmans.

(*) : comme pour l'article avec les Hays et les Chinois.
#210

Dernière modification par Adic2010 (17-06-2019 23:23:27)

Hors ligne

 

#18 17-06-2019 18:47:06

Adic2010
@rmenaute

Re: L'Artsakh résistant contre invasion&occupation Califat arabe / 800-850

Je continue (très) gamats-gamats à débroussailler et découvrir l'article de M. Henrik Svazian. Voici un autre article sur la même période historique.

Ս. Բարխուդարյան. Արցախի, Շաքիի եւ Փառիսոսի իշխանություններ. -ՊԲՀ, 1971- No 1, pp.pp.52-76. Voici la traduction automatique du résumé en russe : Les autorités d'Artsakh, Shaki et Parsis aux IX-Xe siècles. Au cours de la période de développement du califat arabe en Arménie, ainsi que sur le territoire d'un autre pays, des princes féodaux semi-aristocratiques ont été formés. L'histoire de l'historien a éclairé l'histoire de Shirak et de Dzoraget Bagratids, des Arzrounides de Vaspurakan et de Syunijskogo. Inaccessibles aux tribus Artsakh, Shaki et Parisosom, ils se sont formés à l’est de l’Arménie et de l’Albanie au IXe siècle. et, du fait que l’un des seuls ennemis, a brisé un rôle important dans la vie politique, économique et culturelle du peuple arménien.

Cet article de 25 pages a 83 références bibliographiques en bas de pages. Mais c'est un pdf soviétique ancien de mauvaise qualité et cela demanderait trop de temps à l'étudier.   sad

Bonne continuation. Nil.
#375

Dernière modification par Adic2010 (18-06-2019 15:34:07)

Hors ligne

 

#19 17-06-2019 19:23:10

Adic2010
@rmenaute

Re: L'Artsakh résistant contre invasion&occupation Califat arabe / 800-850

http://lraber.asj-oa.am/6790/1.haspreviewThumbnailVersion/346.pdf . J'ai trouvé un autre article...   big_smile   de Henrik SVAZIAN de bonne qualité en PDF numérisé ! Je crois que l'on va pouvoir avoir des textes portant sur l'ARTSAKH À L'ÉPOQUE DU CALIFAT ARABE.

Il y aura à construire une passerelle arméno-arabo-historicisante avec les Instituts franco-musulmans concernant l'Artsakh.

C'est important : il ne s'agit pas des invasions barbares turco-seldjoukides-mongoles-turcomanes-ottomanes dévastatrices à partir du XI siècle... en présentations parfumantes de la part d'Ankara et/ou de Bakou.

- ԱՐՑԱԽՅԱՆ ԱՇԽԱՐՀԸ ՄԻՀՐԱՆՅԱՆ ՏՈՀՄԻ ՎԵՐԱՑՈՒՄԻՑ ՀԵՏՈ, ՍՎԱԶՅԱՆ Հ. Ս., pp.3-15, 71 notes bibliographiques en bas de page, Yerevan 2012
#380

Dernière modification par Adic2010 (17-06-2019 22:08:29)

Hors ligne

 

#20 18-06-2019 23:09:16

Adic2010
@rmenaute

Re: L'Artsakh résistant contre invasion&occupation Califat arabe / 800-850

In the 7th–9th centuries, the Southern Caucasus was dominated by the Arabian Caliphate. In the early 9th century two Armenian princes, Sahl Smbatian and Esayi Abu-Muse, revolted against Arab rule and established two independent principalities in Artsakh: Khachen and Dizak. At the time the Byzantine emperor Konstantinos Porphyrogennetos addressed letters "to prince of Khachen – to Armenia", being the residence of the Armenian prince Sahl Smbatian. In 852–855 Sahl-Smbatian and Esayi Abu-Muse fought against Arab commander Bugha. The latter 28 times unsuccessfully attempted to conquer Ktich Castle, the main stronghold of the Armenians of Artsakh. The ruins of Ktich (now Gtich) castle and the church are situated in the province of Hadrut in the modern Nagorno-Karabakh Republic. The House of Khachen continued to rule Artsakh intermittently as vassals until the early 19th century...

-WIKIPÉDIA / Artsakh (historic province) / Medieval Period

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0f/Arcax.jpg/1024px-Arcax.jpg

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Caucasus_900_map_de.png/1024px-Caucasus_900_map_de.png

Trois listes arméno-arabo-médiévales : Toponomie-Patronomie-Chroniqueurs à ces post##17-18
#501

Dernière modification par Adic2010 (21-06-2019 20:17:07)

Hors ligne

 

Pied de page des forums

Droits de reproduction et de diffusion réservés
© Nouvelles d'Arménie Magazine / www.armenews.com -